

D4352

@། །བཀའ་ཡང་དག་པའི་ཚད་མ་ལས་མདོ་བཏུས་པ་བཞུགས། །@##། །བཀའ་ཡང་དག་པའི་ཚད་མ་ལས་མདོ་བཏུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་གསུང་བ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།

正确教法的量度摘录经典
顶礼真实宣说者世尊。

།ཡང་དག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན། །དངོས་པོ་འདི་དག་ཅི་འདྲ་དེ་བཞིན་གསུང་། །བདུད ཀྱི་སྟོབས་བཅོམ་མཆོད་པའི་གནས་སུ་འོས།།བདེ་གཤེགས་རིག་པ་གསུམ་དང་རྐང་པར་ལྡན། །འདུལ་འོས་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །ལྷ་མིའི་མཁན་པོ་ཁྱོད་ཀྱི་མཐུས་བསྟངས་པས། །སྐྱེ་བོ་ཡང་དག་བཀའ་ཡི་སྣོད་དུ་བསྒྲུབ། །བཅོམ་ལྡན་སྤྱན་ རས་དབང་པོ་འཇིག་རྟེན་མགོན།།ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ལྟ་ལམ་དུ། །རིགས་པས་ཚུལ་བཞིན་གཟུད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །བཅོམ་ལྡན་མི་ཕམ་རྒྱལ་ཚབ་ཐམས་ཅད་གསོལ། །བྱམས་མཆོག་གཏིང་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །ཕ་རོལ་རྒོལ་བར་སྨྲ་ བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས།།ཕམ་པར་བྱར་མེད་ཕྱོགས་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །བཅོམ་ལྡན་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་སྐྱོན་མི་འཆགས། །མཐའ་ཡས་བློ་ལ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །རོ་གཅིག་ཆོས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་གོ་ཕྱེ་ཞིང་། །སྟོང་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །བཅོམ་ལྡན་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ སྲས་ཀྱི་གཙོ།།རྒྱ་མཚོའི་སྤྱོད་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །དགེ་བས་ཁྱབ་པའི་གཙུག་ལག་བཟང་བརྗོད་པ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཕན་གདགས་ལེགས་པར་བསྒྲུབ། །བཅོམ་ལྡན་འཇིགས་འཇོམས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་བསྣམས། །དཔའ་བརྩོན་གཙོ་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །ལྟ་བ་ངན་པས་ བསྙེམས་པའི་བྲག་ཆེན་ཀུན།།རྣམ་པར་གཞོམ་པའི་ཐབས་འདི་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །བཅོམ་ལྡན་འཇམ་དཔལ་བླ་མེད་དཔལ་གྱི་བདག་།དགེ་བཤེས་གཙོ་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །རང་དགའ་འདོད་རིས་གདམས་ངག་ལེན་སྤོང་ཞིང་། །དཔལ་ལྡན་ལུང་ཉིད་འཛིན་པར་བསྒྱུར་བ་བསྒྲུབ། །བཅོམ་ ལྡན་སྒྲིབ་པའི་ཤུགས་དྲག་བཟོད་དཀའ་གནོན།།རྒྱལ་སྲས་མཆོག་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །འགྲོ་བ་ཡང་དག་མཐོང་ལ་སྒྲིབ་པོ་ཅོག་།མ་ལུས་བཞིན་དུ་མནན་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །བཅོམ་ལྡན་ས་ཡི་སྙིང་པོ་འབྱུང་གནས་མཆོག་།གཟུངས་རབ་བརྟན་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །ཐེག་པ་ གཅིག་གིས་རིན་ཆེན་ས་ལྟ་བུས།།འགྲོ་བ་མ་ལུས་ཡང་དག་བཀུར་བ་བསྒྲུབ། །ཁམས་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ་དཔའ་བས་མགོན་མཛོད་པ། །བརྗིད་ཀྱིས་འདུལ་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་ལོག་ལྟ་ཐམས་ཅད་ལས། །རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ། འཕགས་པ་མི་གཡོ་གཡོ་བ་ཀུན་མི་བརྟེན། །རི་རབ་མཐུ་བས་བརྟན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །བདུད་དང་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས། །ནམ་ཡང་སུས་ཀྱང་མི་གཡོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །ཟ་ཧོར་གྱི་བིཀྵུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཡུལ་ཁ་གསར་ནར་སྐྱེས་པ་དར་མ་ཤཱནྟི་གྷོ་ཥ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཨཱ་ཙརྱ་བོ དྷི་ས་ཏྭ་ཞེས་བཏགས་པ་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་ཤིང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པས་མི་འཕྲོགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཞུགས་པ་ཞིག་བདག་གི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཐོས་པ། དཔེར་ན་མི་ཞིག་སྨྲ་བ་ཡང་མེད། སྤྱོད་པ་ཡང་མེད་ན་དེའི་ཚོད་གཟུང་དུ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། སྨྲ་བ་དང་སྤྱོད་པ་ཡོད་ན་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའམ། ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་གདོད་བྱེ་བྲག་དབྱེར་རུང་། མཐུ་ཅི་ཡོད་པ་ཡང་ཤེས་པར་ནུས་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་བདག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་ནི་མ་མཐོང་མོད་ཀྱི་དེ་དག་གིས་སྨྲས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་སོ་སོའི གཙུག་ལག་ལས་བྱུང་བ་མཐོང་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ནི་གཞན་གང་དང་ཡང་མི་འདྲ་བར་བཟང་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་བདག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།

正等正觉世间智者，如实宣说诸法实相，摧毁魔力堪为供处，善逝具足三明六通。
调御无上善巧导师，顶礼如来薄伽梵尊，天人导师承蒙您力，众生堪为正法法器。
顶礼大悲世间怙主，具眼自在薄伽梵尊，为令众生入正见道，如理引导以理成办。
顶礼慈尊无能胜者，一切佛子之中最胜，令诸外道辩论之士，无能胜伏建立正理。
顶礼虚空藏尊无垢，无边智慧薄伽梵尊，开显一味法性虚空，显示空性法相成办。
顶礼普贤佛子之首，恭敬大海行境尊前，宣说遍及善妙论典，利益世间善为成办。
顶礼降魔金刚手尊，勇猛主尊薄伽梵前，摧毁一切邪见巨岩，此等方便善为成办。
顶礼文殊无上吉祥，善知识主薄伽梵尊，断除自乐偏执教诫，受持具德教法成办。
顶礼难忍烦恼力除，殊胜佛子薄伽梵尊，众生障碍正见诸法，无余摧伏善为成办。
顶礼地藏胜源根本，坚固总持薄伽梵尊，以此一乘如宝地般，承载一切众生成办。
三界胜尊勇士怙主，顶礼威严调伏尊前，三有一切邪见之中，决定获得胜利成办。
顶礼不动圣尊离依，须弥力量坚固尊前，魔众外道世间论难，永不能动善为成办。
扎霍比丘大乘行者，生于卡萨尔地方，名为达玛善提吉祥音，世人称其为阿阇黎菩萨，通达一切经论，具足戒律智慧，精进不懈，成为我的善知识时所闻：
譬如有人既不言说，亦无行为，则不应判断其人。若有言说及行为，方能分辨其具功德或过失，亦能了知其能力大小。如是，虽然我未亲见佛陀薄伽梵与世间诸天，然见其言说与行为，于各自经典中所说，我已了知善逝教法与其他任何教法不同，最为殊胜广大。

སྤྱོད་པ་སོ་སོའི གཙུག་ལག་ལས་བྱུང་བ་མཐོང་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ནི་གཞན་གང་དང་ཡང་མི་འདྲ་བར་བཟང་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་བདག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་འདི་སྐད་དུ་བསྟོད་པ་ཡང་བདག་གི་སྒོར་བྱམས་པའི་ཕྱིར་སྙིང་དུ་སྡུག་སྟེ་བསྟོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་དག་གི་གཙུག་ ལག་ལ་བསྔགས་པར་མི་སྨྲ་བ་ཡང་དེ་དག་གིས་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རིག་པས་བརྟགས་ན་དེ་ལྟར་ཁྱད་ཞུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་སྲོག་སྤང་དུ་མི་རུང་བ་དང་འདྲ་བར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་བཟུང་ཞིང་བཅད་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་དང་མི་ལ་ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་ཡོད་ པ་ཀུན་ཀྱང་ཡུན་རིང་པོའི་དུས་ནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་མ་བྱུང་བ་མེད་དེ།གཙུག་ལག་གོ་ཅོག་གི་སྙིང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མར་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་བསམས་ཏེ་བརྟགས་ན། ཨཱ་ཙརྱ་བོདྷི་སཏྭས་གསུངས་པ་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་གསུང་རབ་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་མཚུངས་སོ། །སོ་སོའི་བསམ་པ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བས་ན་གང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདོད་ཀྱང་རུང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདོད་ཀྱང་རུང་། སྒྲ་དང་ཡི་གེའི འབྲུ་ལ་མཁས་པ་འདོད་ཀྱང་རུང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཚད་མ་དང་སྦྱར་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཏེ་གང་འདོད་ཀྱང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་གོམས་པར་བྱ་བ་ལས་འདའ་བ་མེད་དོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལྟ་བུ་ཟབ་ཅིང་ རྒྱ་ཆེ་སྟེ།ཟད་མི་ཤེས་པ་ལ་བདག་འདྲ་བའི་ཤེས་པ་རྒྱ་ཆུང་ཞིང་རྨོངས་པས་དགོངས་པའི་དོན་གོབ་ལོབ་ཏུ་བཤད་པ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་གག་གི་རྩལ་གྱིས་གཅོད་པར་རྩོལ་བ་དང་འདྲ་སྟེ་མི་ནུས་བར་མངོན་པ་ལ་བདག་གི་ཚོད་མི་འཛིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་ཚད་མར་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་རིགས་པ་བཞི་འབྱུང་བ་མཐོང་ན་བཤད་པ་འདི་དག་འདྲི་བར་ཡང་མི་སེམས་པ་ཞིག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དག་བཀའ་ཡང་དག་པའི་ཚད་མ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ལྟ་བུ་མི་སྤྱོད་པར་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་བདག་བདག་གི་རང་བཟོས་འཇིག་རྟེན སླུ་ཞིང་ཚད་མར་སྟོན་པའི་ལུགས་མཐོང་ནས་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚད་མ་བཅབས་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྙིང་རིང་བ་དང་།སེམས་ཅན་ལ་འཁུས་པར་གྱུར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་མི་བཟོད་པ་ནི་མིག་ཏུ་གྲ་མའི་དུམ་བུ་སོད་བ་དང་འདྲ་བར་རྟག་ཏུ་ཉམ་ང་ནས་མཁས་པ་དག་ལ་བསྐུལ་བའི་རྐྱེན་ཙམ་དུ་འདི་བྲིས་སོ། །ཆོས་ སོ་ཅོག་གི་དབང་བགྱིད་པ་རིགས་པའི་རྣམ་པ་སྨོས་པ་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱལ་པོ་དག་བདག་གི་རིགས་སུ་ཅི་འདོད་པ་དག་གི་དབང་གིས་འགྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་སོ་ཅོག་ལ་བདག་གི་ཕྱོགས་སུ་གཟུང་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་རིགས་པའི་དབང་གིས་འགྲུབ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་གསུངས་པའི་རིགས་པ་བཞི་བརྗོད་དོ།།དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། རིགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་བཞི་ ཞེས་གསུངས་སོ།

从各自的典籍中所见，我深知如来教法与其他任何教法都不同，殊胜而广大。
我对佛陀教法如此赞叹，并非因为我是佛门弟子而偏爱赞叹，也并非因为世间诸天神对我造成伤害而不赞叹他们的典籍。
经过理性思考，应当像众生离不开生命一样，应当持守和护持正法。
世间天人所具有的一切功德与力量，无不是由于长久以来供养三宝所积累的善根而来。
经过思考和观察诸多教法所说'一切典籍的精髓即是佛法'等说法，阿阇黎菩萨所说并非无据。
如来教法具足十二分教的经典犹如如意宝珠。
无论是追求出世间的圆满，还是追求世间的圆满，或是想通达声明文字，或是想通过正理了知一切法的性相等任何所求，都离不开对如来教法的闻思修。
佛陀世尊的经典如此深广无尽，而我这样智慧狭小愚昧的人解释其意趣，就像小鸟试图横越大海一样力不能及，为何不自量力而要解释呢？
若见到世间所认可的量和圣者《解深密经》中所说的四种道理，就不会有这样的疑问。
见到世间不修习如此珍贵的正确量，而外道各自用臆造之说欺骗世人并标榜为量的做法，若隐藏经典的量，就是对三宝无情，对众生怀恨。
因此，不忍之心就像眼中进入砂粒一样常感不安，仅作为劝请智者的缘由而写此文。
如同世间国王以自己种姓的权力可以成就所欲之事一样，对一切法执取己方的见解也可以通过所欲的理由而成立。
所以宣说犹如一切法之王的道理，即依法而说的四种道理。
这是什么呢？如《解深密经》中所说：'此理亦有四种：观待道理、作用道理、证成道理、法尔道理。'

།རིགས་པ་བཞིའི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་མདོར་བརྗོད་ན། ལྟོས་པའི་རིགས་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་འབྲས་བུའི་རིགས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་དང་གང་ལ་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པ་དང་། གང་དང་གང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་དང་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ པར་བསྟན་པའོ།།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དང་གང་གི་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་ལ་བྱེད་པ་དང་གང་དང་གང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་ངེས་པ་ནི་དེ་དང་དེའི་འབྲས་བུའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་བསྟན་པའོ། །གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ དང་གང་བསྒྲུབ་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་དང་གང་གི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་བསྟན་པའོ། །རིགས་པ་འདི་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ ལོག་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་བྱེ་བྲག་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྟོས་པའི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་གང་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་ པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཤད་དོ།།འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ལ་རང་དབང་མེད་དེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་ངེས་པ་ཚོགས་པ་ལ་སྡོད་པ་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་གདགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་གྱི་ཁམས་དྲུག་ནི་ཕྱིའི་ཆོས་སོ། ། དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་ནི་ནང་གི་ཆོས་སོ། །སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མ་སྐྱེས་པ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེད་པའོ། །རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པ་དང་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པ་གང་ཞེ་ན། ནས་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ནས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ས་བོན་ལ་ལྟོས་པའོ། །དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་རྐྱེན་གང་དང་ཕྲད་པ་དེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་དུ་ལུང་གའི་ས་བོན་ལ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱིས་བསྐུས་ཏེ་བསྐྱེད་ན་དེ་རྒྱལ་བའི་འབྲས་བུ་ནང་ཕྱི་རྩ་ལག་དམར་པོར་འགྱུར་ཏེ། མ་དུ ལུང་གའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཉམས་ལ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁ་དོག་ཀྱང་ཡོད་བཞིན་དུ་སྨིན་པ་ནི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ།།མདུ་ལུང་གའི་ས་བོན་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱིས་བསྐུས་པ་སྨིན་པའི་ཚེ་ནང་ཕྱི་རྩ་ལག་འབའ་ཞིག་དམར་ཏེ། ས་བོན་དམར་པོར་མ་གྱུར་པ་ནི་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །འབྲུ་ལྷག་ལྷུག་ཙམ་དུ་བརྔོས་ཏེ་ས་ བོན་དུ་བཏབ་པ་ནི་མྱུ་གུ་ནས་སྙེ་མའི་བར་དུ་སྐྱེ་ལ།འབྲས་བུར་སྨིན་པའི་དུས་ན་བརྔོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིག་ལོང་བར་གྱུར་བ་ལྟ་བུ་ས་བོན་གྱི་མཐུ་ཉམས་པས་སྨིན་པའི་ཚེའང་འབྲུ་མར་རེད་པ་ནི་མཐུན་པ་ལྟོས་པའོ། །དེའི་ཚེ་འབྲུ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ནི་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །ས་བོན་འགག་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཞིང་ལས་ སྐྱེས་པ་ལས།ལ་ལ་མ་རྒྱལ་བར་བརྔས་པ་དང་། སྙེམ་གཅིག་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ལ་ལ་ནི་གྲུང་། ལ་ལ་ནི་ཤུན་ཏེ། སྙེ་མ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་ས་བོན་ཅེས་བཏབ་པའི་རང་བཞིན་མ་གྱུར་བ་ནི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ།

简略说明四种正理的部分要点。所谓观待正理，是指阐述法与果的正理，即说明诸行在名言中安立，以及任何果的生起都观待于其因缘。
所谓作用正理，是从业和因的角度来阐述，即说明任何作用都有其作者，任何确定的因缘都能产生其果的作用。
所谓证成正理，是普遍性的，即说明任何所证的量的特征。
所谓法尔正理，是从诸法自性的角度来阐述，即说明诸法中世俗谛和胜义谛各自具有的自性。
应当了知这四种正理的特征中，通过确立邪正差别的证成正理。
关于观待正理的特征，如经中所说：'所谓观待正理，即是为了产生诸行，为了随后安立名言，凡是作为因和缘的那些，即是观待正理。'
诸行的生起和名言的安立并非自主，而是观待因缘和合，这就是观待正理。
'诸行'有两种：外在和内在的聚合。其中，从地界乃至法界的六界是外法，根界和识界诸法是内法。
'产生'是指使未生的从本初而生。'随后安立名言'是指对诸事物以言语表述其差别相。
这些又可分为观待相似和具有不相似部分两种。何为观待相似？如稻等果实的生长观待各自的种子。
其中，遇到何种缘就转变成何种差别，如以茜草涂抹木槿种子而生长时，其果实内外枝叶变红，木槿的自性未失且具有茜草的颜色而成熟，这是观待相似。
木槿种子涂抹茜草成熟时，仅内外枝叶变红而种子未变红，这是具有不相似部分。
将谷物煮熟后作为种子播种，从芽到穗都能生长，当果实成熟时，因煮熟的缘故如同眼睛失明一样，种子的力量虽已衰减，成熟时仍能得到谷物，这是观待相似。
此时谷物未能完全成熟，这是具有不相似部分。
即使种子已灭，从农作物中，有些未成熟就收割，即使是同一穗，有些果实饱满，有些是空壳，虽然稻穗无差别，但果实有差别，而种子播种的自性未改变，这是观待相似。

།རྒྱལ་བ་དང་མ་རྒྱལ་བའི་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དང་། གྲུང་པོའི་ ནང་ན་ཤུན་པ་ཡང་ཡོད་པ་ནི་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྨིན་པ་མྱོང་བ་ལ་དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་རྐྱེན་གང་དང་ཕྲད་བ་དེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི། འཕགས་པ་ ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ།འདོད་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ངན་པའི་ལས་ཀྱིས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་སྟེ། རྨ་བྱ་ལ་སོགས་པ་སྦུ་སྡུག་ཅིང་འཚེར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ངང་ཚུལ་ངན་པ་སྤྱད་པའི་སྡིག་གིས་ངན་སོང་དུའང་སྐྱེ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་བྱམས་པ་ཡོད་ པས་སྤུ་སྡུག་ཅིང་འཚེར་བར་ཡང་གྱུར་པ་ནི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ།།འདོད་ཆགས་གཟུགས་མེད་པ་ལས་ཁ་དོག་གི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མིས་ཚུལ་ཁྲིམས་བཤིག་སྟེ་བྱར་སྐྱེས་བ་ནི་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལས་ཀུན་དུ་གནས་པའི་སྦྱིན་པ་ བྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་མི་འགུལ་མི་གཡོ་མི་འབག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའང་སྨིན་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་དུ་ མ་བསྔོས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུར་མ་གྲུབ་པ་ནི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ།།སྦྱིན་པ་ལྟ་བུ་གཞན་ལ་བྱས་པ་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་ལ། སེར་སྣ་བྱས་ཏེ་བདག་ལ་བཅངས་ན་དབུལ་པོར་འགྱུར་བ་ནི་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །འཕགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལས་འབྱུང་བ་དགེ་བའི་ལས་ཞིག་བྱས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་རྒྱབ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཅི་བྱས་པ་ལས་དེའི་སྨིན་པ་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།འདུལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལས་ཀྱང་། ཡན་ལག་ཚང་བ་དང་མ་ཚང་བ་ལས་ཕམ་པ་དང་། སྦམ་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པར་ འགྱུར་ཏེ།མི་དགེ་བའི་སྡིག་ཡོད་ཀྱང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ནི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ། །དེས་ཕ་རོལ་ལ་བདེ་བར་གྱུར་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དུ་གྱུར་པའི་མྱོང་བ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་བདག་ལ་དགེ་བ་དང་སྡིག་པའི་སྨིན་བ་མི་འདྲ་བར་གྱུར་པ་ནི་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །མི་འདྲ་བའི་ལྟོས་ པ་གང་ཞེ་ན།རྭ་ལས་སྨྱུག་མར་འགྱུར་བ་ནི་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ། །རྭ་དང་སྨྱུག་མ་ཡང་བཤན་ཞིང་རྣོ་བ་དང་སྦུ་གུ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འདྲ་བ་ནི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །ལྕི་བ་ལས་ཨུཏྤལ་སྐྱེ་བ་ནི་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ། །ལྡམ་ལྡུམ་གྱི་རིགས་སུ་མཐུན་པ་ནི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །འབྲོག་གི་ཀོ་ མོའི་འཁྱག་པ་ལ་ཉི་མ་བབ་པའི་འོད་དང་རྩར་འཕྲང་པ་ལས་མེ་འབྱུང་བ་ནི་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ།།ཉི་མའི་རང་བཞིན་དྲོ་བ་ལས་རྐྱེན་བྱས་པ་ནི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཞིང་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིས་རྐྱེན་བྱས་པ་ལས་སྐྱེ་སྟེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་མི་འདྲ་བ་ནི་མི་འདྲ་བ་ལ་ ལྟོས་པའོ།།དེ་དག་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་དུ་མཚུངས་པ་ནི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་རྩཝ་དང་ཤིང་དང་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་གཟུགས་དང་སྤྱོད་པར་སྣང་བ་ཡང་ཤིང་རྩི་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ནི་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ། །སྒྱུ་མ་མཁན་ཉིད་ དང་སྔགས་ཀྱི་ལྷའང་སེམས་ཅན་ཡིན་པས་རྐྱེན་བྱས་པ་ནི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ།

胜者与未胜者的方式不同，在聪明人中也有愚笨者，这是有不同之处。这些应当了知为外在的法。对他人造作快乐和痛苦的业的果报，也会感受快乐和痛苦的成熟，其中又随遇到何种缘而有差别，如在《圣业分别经》中所说：'由贪欲所生的恶劣性行为之业，会导致投生恶趣，如孔雀等羽毛美丽闪耀'，这样恶劣行为的罪业会导致投生恶趣，而具有贪欲的心中也有慈爱，所以羽毛美丽闪耀，这是相似处。
从无色贪变成有色差别，以及人破戒而转生为鸟，这是有不同之处。在《圣般若波罗蜜多十万颂》中说：'普遍住于布施、持戒等，称为世间波罗蜜多，不动摇、不移转、不染污于世间。'如此布施等善业福德虽然成熟为世间圆满，但因未回向出世间，故未成就出世间果报，这是相似处。
如布施给予他人反而成为自己的受用，而吝啬守护自己反而成为贫穷，这是有不同之处。在《圣正法念处经》中说，即使造作善业，业的背后无论造作善或不善，都将各自感受其果报；在律藏中说，即使是有心的业，也因支分具足与否而有他胜、粗罪等差别，虽有不善罪业，但果报差别不同，这是相似处。
虽然对他人造作快乐或痛苦的感受没有差别，但对自己善恶业的成熟不同，这是有不同之处。什么是不同的关系呢？角变成竹子是不同的关系。角和竹子都是锋利且有孔，这是相似之处。从牛粪生出青莲花是不同的关系。属于植物类是相似之处。
荒野的冰晶受阳光照射的光芒和摩擦草木而生火是不同的关系。太阳本性温暖而作为缘是相似之处。芽的生长是由地、水等四大作为缘而生，其色相形状不同是不同的关系。它们都是四大本性相同是相似之处。
幻师集聚草、木、皮革等显现为众生形相和行为，而木等无有行为，这是不同的关系。幻师本身和咒语的神都是众生而作为缘，这是相似之处。

།ཡུལ་གྱི་ཁམས་ཐ་དད་པ་ལས་ཡུལ་ལ་ལར་ནི་ས་བོན་རྨེའུར་བཏབ་ཀྱང་ཐོག་གཉིས་གསུམ་ཙམ་ནས་འཚོ་བ་ཡུལ་ལ་ལར་ནི་ས་བོན་སོ་བ་བཏབ་ཀྱང་དེའི་ཚུལ་གྱིས་རྨེ་འུར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱུར་རྩིའི་ས་བོན་ བསྐྱེད་པ་ལས་ཀྱང་ཅི་ཁག་ཏུ་འགྱུར།ཅི་ཁག་ལས་སྐྱུར་རྩིར་འགྱུར་བ་ནི་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ། །རྨེའུ་དང་སོ་བ་ཡང་ནས་སུ་རིགས་གཅིག་པ་དང་། སྐྱུར་རྩི་དང་ཅི་ཁག་ཀྱང་ཤིང་གི་ནང་ན་རིགས་མཐུན་པ་ནི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །ཞིང་གི་བྱེ་བྲག་མ་ཡིན་པར་ས་གཅིག་ལ་གསོ་མའི་ས་བོན་ བཏབ་པ་ལས་ཁ་ཅིག་མེ་ཏོག་ཆགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ།།གསོ་མའི་རང་བཞིན་དུ་འདྲ་བ་ནི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱ་ བ་ལས་སྐྱེས་ཏེ།ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཟག་པར་བཅས་པ་ཆོས་མི་འདྲ་བ་ནི་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ། །དེ་དག་དགེ་བར་འདྲ་བ་ནི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་འབྱུང་ བ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་ལས་མ་གྲོལ་བའི་སེམས་འབྱུང་བ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་ལས་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་འབྱུང་བ་དང་། དགེ་བའི་སེམས་ལས་མི་དགེ་བའི་སེམས་འབྱུང་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་སེམས་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ཡང་ནམ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ཡང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཀག་སྟེ། རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་བཀག་པས་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ལས། ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་སེམས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ནི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་ལས་མ་གྲོལ་བའི་སེམས་འབྱུང་བ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་དང་། དགེ་བའི་སེམས་ལས་མི་དགེ་བའི་སེམས་འབྱུང་བ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འདྲ་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ སེམས་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་འདྲ་བ་ནི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་དག་ནི་ནང་གི་ཆོས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ནང་གི་ཆོས་དེ་དག་གཅིག་གི་དཔེ་གཅིག་གིས་བྱ་ བར་འདོད་ན་ཡང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་ཤིང་སྐྱེ་བར་འཕགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། འདྲ་བ་ལས་འདྲ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། མི་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བ་ལས་འདྲ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཤས་ཀྱིས་འདྲ་བ་ལས་ ཤས་ཀྱིས་འདྲ་བ་སྐྱེ་བ་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ།།དེ་ལས་ཇི་ལྟར་ན་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དཔེར་ན་འབྲུའི་རྒྱུ་ལས་འབྲུ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་དགེ་བའི་ལས་འདྲ་ན་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ནི་མཐའ་དང་པོའོ།

由于地域环境的不同，在某些地方，即使播种大麦种子，也只能存活两三季，而在某些地方，即使播种小麦种子，也会按照其方式变成大麦，从酸果的种子生长也会变成苦果，从苦果也会变成酸果，这是由于不同条件所致。大麦和小麦都属于谷物的同一种类，酸果和苦果也都属于树木中的相似种类，这是它们的相似之处。
不是田地的差异，而是在同一块土地上播种花的种子，有些开花却不结果，这是由于不同条件所致。花的本性相似是它们的相似之处。这些应当了知为外在的法。
圣者的无漏智慧是从如理作意有漏法中产生的。无漏和有漏法的不同是由于差异所致。它们都是善法，这是相似之处。
从有顶处的心和心所集合无间入灭尽定的无心之行的生起，以及从灭尽定中也生起心和心所，从解脱心中生起未解脱心，从贪欲心中生起嗔恨心，从善心中生起不善心，从欲界心中生起色界心，从色界心中生起无色界心，诸如此类都是由于差异所致。有顶处极其微细的心和心所集合是将要灭尽的因，这是相似之处。
从灭尽定中生起心和心所时，即使在入灭尽定时也是遮止了业的特征，而未遮止种类的特征，所以从识的本性之因中，生起业的本性即心和心所，这是相似之处。
从解脱心中生起未解脱心也是因为识的特征本性相同，从善心中生起不善心也是因为心的本性相似，从欲界心中生起色界心等也是因为都是从烦恼的因中生起相似，这是相似之处。这些应当了知为内在的法。
如果想要用外在的法和内在的法相互作为比喻，也应当按照次第适当配对。
如是依于相似和不相似而生起的道理，在圣者正法念处经中也有说明：从相似生起相似，生起不相似，从相似生起不相似，从部分相似生起部分相似等四种情况。
其中，如何是相似的因生相似果呢？例如从谷物的因中生起谷物一样。同样，如果内在的善业相似，则在天界和人间感得相似的果报，这是第一种情况。

།མི་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་ མི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དཔེར་ན་འོ་མ་མངར་པོ་ལས་ཞོ་སྐྱུར་པོ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དགའ་བ་དང་། འདོད་པ་བྱས་པའི་སྒྲ་དང་། རེག་དང་། རོ་དང་། གཟུགས་དང་། དྲི་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ལས་ཞོ་སྐྱུར་པོར་གྱུར་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ ཅན་དམྱལ་བ་དང་།བྱོལ་སོང་དང་ཡི་དགས་ཀྱི་ནང་དུ་མི་འདོད་པ་དང་། མི་བཟང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དམིགས་པ་ནི་མཐའ་གཉིས་པའོ། །འདྲ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དཔེར་ན་རམས་དང་བ་བླ་སྦྱར་བས་ཁ་དོག་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡང་ལས་དང་འབྲས་བུར་མི་འདྲ་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་ལས་སུ་མི་འདྲ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མཚོན་སྦྱིན་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་མཐོ་རིས་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱུགས་གསོད་པ་དག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་མཐའ་གསུམ་པའོ། ། ཤས་ཀྱིས་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུས་ཤས་ཀྱིས་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྐུད་པ་དཀར་པོ་ཕྲ་མོ་ལས་སྣམ་བུ་དཀར་པོ་སྦོམ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་སྦོམ་ལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཕྲ་མོ་བསགས་པ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་མཐའ་བཞི་པའོ་ཞེས གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།འདྲ་བའི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་དག་ནི་མིང་དང་འཁོར་འདྲ་བས་ན་འདྲའོ་ཞེའམ། རྟགས་དང་ལས་འདྲ་བས་ན་འདྲའོ་ཞེའམ། རང་བཞིན་དང་ཆོས་འདྲ་བས་ན་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདྲ་བའི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའོ། །མི་འདྲ་བའི་རྗེས་ སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་གང་ཞེ་ན།ནམ་མཁའ་ལྟར་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་གཟུང་དུ་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་གཞིག་ཏུ་རུང་བས་ན་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་ཟློག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ན་ནམ་མཁའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཐུང་ངུ་ལས་ལྷག་པ་ན་རིང་ ངོ་།།རིང་པོར་མ་སླེབས་པས་ན་ཐུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ལྟར་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ལྟ་བུ་མེད་པ་ནས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་མི་འདྲ་བའི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའོ། །འདྲ་ བ་དང་མི་འདྲ་བ་ལས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་གསུང་རབ་དག་ལས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ།འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡང་གླང་གི་རྭ་ཡོད་པར་རྟོགས་པའི་ཟླ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བཀོད་ པའི་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་ཟེར་རྟག་ཏུ་ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་རྒྱལ་པོའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་བརྒྱན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ཏུ་གཟིགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཚུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྷག་ཆད་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དེ་དག་བསྐྱེད་པ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ནི་དྲུག་རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། ཆ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་། ཀུན་དུ འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དང་། བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་དྲུག་གོ། །རྐྱེན་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་བཞིའོ།

不同的因产生不同的果，譬如甜牛奶产生酸奶一样。同样，对于内在的业，由此世间烦恼的喜乐、欲望所造作的声音、触觉、味道、形色、香气等所造作，如同变成酸奶一样，在地狱、畜生、饿鬼中感受不悦、不善、不如意的果报成熟，这是第二边。
不同的因产生相同的果，譬如染料和明矾混合产生不同颜色一样。同样，对于内在业果报成熟，业与果不同，果与业不同，譬如布施武器和邪见者为求生天而杀生者堕入地狱一样，这是第三边。
相似的因产生相似的果，譬如细白线变成粗白布，虽有粗细的不同。同样，积累微小的不善业导致投生大地狱，这是第四边。
什么是相似的假名施设？由于名称和眷属相似而称为相似，或由于相貌和业相似而称为相似，或由于自性和法相似而称为相似等，这是相似的假名施设。
什么是不相似的假名施设？不像虚空那样无碍且不可执取，因为有碍且可毁坏故是色法；因为与色法特征相反故是虚空；超过短的是长，未达到长的是短；不像不清净那样有过失故是清净，不具清净功德故是不清净等，这些是不相似的假名施设。
相似与不相似的假名施设在经典中也有出现，如《华严经》中说：'了知兔角不存在是从了知牛角存在的对比而来'。《文殊佛刹庄严经》中也说：'如来光明常德庄严王佛刹的功德庄严圆满与如来普见佛刹的功德庄严圆满相等，无有增减。'
产生这些诸行和假名施设的因缘是什么？生起的因有六种，缘有四种。如在《阿毗达磨》中所说，因有：能作因、俱生因、同类因、遍行因、异熟因、相应因六种。缘有：因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘四种。

།དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་ལྔ་རྣམས་སོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐ་མ་ མ་གཏོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་མིང་མང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མིང་གི་ཚོགས་ནི་བརྡ་འདུས་པའོ། །ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ངག་འདུས་པའོ། །འབྲུའི་ཚོགས་ནི་ཡི་གེ་འདུས་པའོ། །ལྟོས་པའི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རམ། གྲེག་པའི་ཕྱིར་རམ། སྐྱེས ནས་ཀྱང་ལས་སུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་།རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་འཐོབ་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ས་བོན་ཙམ་དུ་རྒྱུ་འཐོབ་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་འཐོབ་པ་དང་གཉིས་སོ། །ས་བོན་ཙམ་དུ་རྒྱུ་འཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ས་དང་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་བྱས་པ་དང་། ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྡིག་པ་བྱས་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། དེ་དག་གི་ས་བོན་ལྟ་བུ་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པའོ། འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་འཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ས་དང་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་འཐོབ་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའམ། སྡིག་པའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བའོ། །གྲེག་པ་ནི་གང་གི་དངོས་པོར་རེད་པ་ལས་ཀྱང་དོན་གྱི་མཐའ་ཡོངས སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལས་སྡོང་པོའམ། འབྲས་བུར་སྨིན་པའི་བར་དུ་དེ་ལ་གནོད་པ་བསྲུང་ཞིང་ཕན་པ་བསྡུ་བའི་ནན་ཏན་གྱིས་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །མྱུ་གུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མགོ་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་ པས་གོང་མའི་ས་ཡོངས་སུ་གྲེག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ལས་སུ་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོར་རེད་པ་དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱུན་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཤིང་ལྕུག་མ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་ཕྱིན་ཆང་ལྕུག་མས་ནི་བཅིང་བའི་ལས་བྱེད། སྡོང་པོས་ནི་ཀ་བའི་ལས་བྱེད། མེ་ཏོག་གིས་རྒྱན་གྱི་ལས་བྱེད། ལོ་མས་ནི་དཀྲི་བའི་ལས་བྱེད། འབྲས་བུས་ནི་འགྲངས་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། འཕགས་པའི་ཆོས་ལ་བདག་གི་སའི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའང་ཐབས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་ནས་སོ་སོའི་ལམ་ལ་གཞོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གང་གི་རྒྱུར་ངེས་པ དེའི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་སྐྱེད་པ་དང་།དབང་པོ་དྲུག་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡུལ་དུ་ངེས་པར་འཇུག་པ་དང་། བྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕུར། ཉ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུག་པ་དང་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་དངོས་པོ་སོ་སོའི་མཐུ་ཡོད་པས་གང་ལ་གང་རིགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། རྐྱེན་དུ་གྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གཏོགས་པ་དང་། གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དྲུག་དང་རྐྱེན་བཞི་གོང་དུ་སྨོས་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།

其中因缘即是五因。等无间缘是除阿罗汉最后的心、心所外的一切已生起的心、心所。所缘缘是一切法。增上缘是能作因。
其中随顺施设名言的因缘是阿毗达磨中所说的众多名称等，其中名身是语言的聚集，句身是语句的聚集，字身是文字的聚集。
这是观待理的特征品第一。
关于作用理的特征，所说解释为：'凡是为获得诸法，或为成熟，或为生起后造作，而成为因与缘者，即是作用理。'
其中获得是指得到和具有，这又分为获得如种子般的因和获得果的体性两种。
什么是获得如种子般的因？即获得圣地和果位的善根，获得人天安乐的福德，感受恶趣痛苦的罪业，无记的等流因，以及与这些相应的习气种子。
什么是获得果的体性？即现前获得这些果，也就是获得涅槃、现证地和果位、获得福德果报或感受罪业果报。
成熟是指从获得某事物后圆满完成其究竟意义，例如从芽到茎或直至果实成熟期间，精勤守护避免损害并积聚利益而使其圆满。
如同此芽一般，世间法从开始到圆满成就的过程，以及获得圣地后令更高地位成熟等。
生起后造作是指那些获得的事物在相续存在期间都有其作用，例如树枝等生长后，细枝能作绑缚之用，树干能作柱子之用，花能作装饰之用，叶能作包裹之用，果实能作充饥之用。
在圣法中，依各自地位的差别而利益众生，也是以不同方便引导各自趋入道路等。任何法决定为因者，都能生起各自的果。
六根及识必定趣入境，鸟等能飞，鱼等能游，如此方式，由各事物自身力量，随其所应而作业用。
所说'成为因与缘'是指作为能作的支分和所依，即前述六因和四缘。
这是作用理的特征品第二。

། །།གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམ་བཅས ཤིང་བསྟན་ཏེ།སྨྲས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་དམ་བཅའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་ད་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་ཁས་བླངས་པའོ། །འབྲས་བུ་གང་ ཞེ་ན།གང་གིས་ཡལ་གཟུགས་འཁྲ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་མ་གྲུབ་ན་ཕ་ལོགས་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། དེའི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པའོ། །འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ དུ་འགྱུར་བས་ཡལ་གཟུགས་འཁྲ་བར་བྱའི་ལྷ་ཁང་གཞིག་པ་དང་ཡུལ་གྲུ་དབྲོག་པ་དང་སྲོག་གི་བར་ཆད་དང་།ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཡལ་གཟུགས་མི་བཅའོ། །ཡལ་གཟུགས་འཁྲ་བ་མེད་པར་བཙན་ན་ཡང་འགྲན་ཏོར་ཅན་ཁས་བརྒྱ་པ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ གྱི་ཅི་རིགས་པར་ཡལ་གཟུགས་འཁྲ་བར་བྱའོ།།ཡལ་གཟུགས་འཁྲས་བ་དེ་ལ་ཕམ་རྒྱལ་དང་། གཉིས་ཀར་མི་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཡོད་པ་དང་ཁྲིན་ཅན་དང་བར་མདོ་དང་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་ན་ཡོན་ཡོད་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།རྒྱལ་པོ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚད་མས་སུན་ཕྱུང་བ་ཁྲིན་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཕམ་པའོ། །མཚན་ཉིད་བཞིའམ་ལྔས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་ཅེས་ཟེར་ཡང་རུང་། སུན་བྱུང་ཞེས་ཟེར་ཡང་རུང་། ཚད་དང་མ་སྦྱར་བར་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེའམ། གང་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེའམ། འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ཏེ་ཚིག་རྐྱལ་པ་སྨྲས་པ་ནི་བར་མདོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གྲུབ་པ་སུན་འབྱིན་པ་གཉིས་ཀལ་མ་གཏོགས་ཀྱིས་སླར་བསྐྱར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཞིག་ཡོད་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚད་མ་དང་སྦྱར་ཞིང་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །ཕྱོགས་རེ་རེ་འཛིན པ་གཉིས་ཀ་ལ་བསྐྱར་བའི་གཏན་ཚིགས་མེད་ན་ཁ་ཙམ་དུ་དོར་རོ།།བསྟན་པ་ནི་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་ཁོང་དུ་གཞུག་པ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའོ། །བདུན་གང་ཞེ་ན། གླེང་བསླང་བ་དང་། མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའམ། འགལ་བ་དང་གྲུབ་པའི་ མཐའ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་།མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་དོན་དང་འདྲ་བ་དང་། ལུང་བསྟན་པ་དང་། རྟགས་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་གླེང་བསླང་བ་ནི་ཕས་མི་འདྲི་བ་ལ་ཡང་ཚུར་བསྐུལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་གྱི་ཚུར་རྟོགས་ནས་ཉན་ཐོས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ཐེག་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་གང་འོས་པ་ཅིག་ལས་གླེང་པའི་ གཞི་བཅའ་བའོ།།མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལས་གླེང་བསླང་བའི་གཞིར་བཅས་པ་དེ་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་གང་ལ་བསྟན་པ་དེའི་གཙུག་ལག་ཏུ་མཐུན་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཐའ་འགྲོ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའམ། གཞན་དུ་ཆོས་བཟང་ངན་གྱི་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་ཆུང་མི་ འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉིས་ལས་གང་བསྟན་ན་དད་པ་སྐྱེ་ཞིང་ཡང་དག་པའི་ལམ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཅིག་གིས་བསྟན་པའོ།

对于能立因的定义作出承诺并加以阐述。为了证成所说的义理和正确理解，凡是成为因和缘的这些，就是能立因的道理，对此加以解释。
其中'承诺'是指如同所说那样承认具有果。
果是什么呢？就是要建立正确的形象。如果承诺未成立，就会趋向于他方的皈依，在其教法中出家并守持戒律，修习禅定和智慧。
像这样等等对众生有利益的形象应当建立，而不应建立破坏寺院、掠夺地方、危害生命、造成身体痛苦等罪恶不善的形象。
如果没有建立形象而强制，就会如同百头争斗一般，所以应当适当地建立形象。
对于所建立的形象，应当了知有功德、过失和中间三种差别。
这是什么呢？以圆满相的量所成立的称为'有功德'；以圆满相的量所破除的称为'有过失'，即失败；
以四或五相不圆满的量成立也好，破除也好，或者不结合量而说'因为某某'，或说'将成为某某'，说这样等空洞言语的称为'中间'。
如果除了成立和破除二者之外还有可重新论证的因，就应当结合圆满相的量来确定。
如果双方各执一边都没有可重新论证的因，就应当仅仅放弃。
教示是为了使未理解者理解，即具足七种确定支分而教示。
七种是什么呢？即引起议论、相顺、相违或相违、完成所立宗、与三相义相应、引经据典和具有标志。
其中引起议论是即使对方不问也主动劝导，了解对方后从声闻乘或大乘中选择适合的一种作为议论的基础。
什么是相顺和相违呢？即依据所立议论基础，如同外道所教示的论典中成立的宗义那样来教示，或者显示法的善恶差别，以及广略不同来教示。
从这两者中选择能生起信心并能通达正道的一种来教示。

།གྲུབ་པའི་མཐའ་རྫོགས་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་ཕྱོགས་བཟུང་སྟེ། ཡང་དག་པ་གང་ཡིན་པའི་ཡུལ་བསྟོད་ན་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཕྱོགས་འགའ་ཙམ་གྱིས་མི་བརྩད་ པར་གཙུག་ལག་འབྱུང་བའི་མདོ་ཆེ་གེ་ཐོག་ཐག་ཏུ་བསྐྲུན་ཏེ།བརྩད་ཀྱི་རོ་སྙིས་དྲག་གམ། སྨྲ་བདེ་མི་བདེའམ། ཚིག་དོར་མི་དོར་ཙམ་གྱི་ཡུས་སུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་སྟེ་ལ་ལ་ཞིག་ངོ་གང་དྲག་དང་། སྨྲ་གང་བདེ་དང་། སྒྲ་ལ་གང་མཁས་ཀྱིས་བརྒྱ་ཞིང་རྩོད་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འགྲན་ཐོར་ཅན་ཁས་བརྒྱ་ པར་ཟད་དེ་དོན་མེད་ཀྱིས་ཡལ་གཟུགས་མི་འཁྲ་བར་ཅི་དགར་རྩོད་ཅིག་།གཙུག་ལག་གི་མདོ་བསྐྲུན་པ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་སོ་ཅོག་གི་ཐོག་མའི་མཐའ་དང་ཐ་མའི་མཐའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་རྣམ་གྲངས་དང་། འཁོར་བན་གནས་པའི རྒྱུ་ཅི་ལས་བྱུང་།ཐར་པར་བྱ་བའི་ལམ་གང་ཡིན། འཁོར་བ་ན་གནས་པའི་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད། ཐར་པར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ཅིས་འཕགས། ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཚིག་འགལ་བ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་གང་ཡང་མི་སྤང་བར་གཉིས་ཀ་མཐུན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐྲུན་པའོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་ གྱི་དོན་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན།ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་པའི་ལྟ་བར་མཚུངས་པ་ནང་ ཕྱོགས་རེ་རེ་བཟུང་སྟེ་རྩོད་ན།མཚན་ཉིད་གང་གི་ཕྱོགས་སུ་བཟུང་བ་དེའི་གྲུབ་པ་ནི་མཐའ་དང་མཐུན་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །ཕ་ལོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སུན་དབྱུང་བ་ཡང་བདག་གི་ཕྱོགས་སུ་བཟུང་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་མཐུན་པར་སུན་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་གྲུབ་པའི་མཐའ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བདག་ གི་ཕྱོགས་མི་འགྲུབ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཀྱི།གྲུབ་པའི་མཐའ་གཞན་གྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་ལྟ་བ་སུན་ཕྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་གི་ལྟ་བའི་ནང་དུ་བསྡུར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བས་ན་སུན་དབྱུང་བ་ཡང་བདག་གི་ལྟ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་མཐུན་པས་སུན་དབྱུང་སྟེ། ཀུན་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལྟར་ གྲུབ་ན་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་ངམ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལྟར་མི་བརྗོད་དོ།།ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་དང་བརྩད་ན་ནི་བདེན་པ་གཉིས་གང་ལྟར་གྲུབ་ཀྱང་སངས་རྒྱས་པའི་ལྟ་བའི་ནང་དུ་བསྡུར་རུང་ལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ལའང་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཡོད་ཀྱིས།མཚན་ཉིད་གསུམ་ཆར་དང་ལྡན་པའི་ལྟ་བར་ཁས་བླངས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཅི་རིགས་པར་སྒྲུབ་ཅིང་སུན་དབྱུང་བར་བསྟན་པའོ། །དྲང་བ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་ ཕྲི་བ་མེད་པའོ།།སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། ཕྲི་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། མེད་པའི་ལྟ་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། མེད་པའི་རྒྱུར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། མེད་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །ཕྲི་བདེའང་རྣམ་ པ་བཞི་སྟེ།ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཕྲི་བ་དང་། ཡོད་པའི་ལྟ་བ་ལས་ཕྲི་བ་དང་། ཡོད་པའི་རྒྱུ་ལས་ཕྲི་བ་དང་། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལས་ཕྲི་བའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རིལ་པོ་དང་རྟག་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྣང་ བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་ཞེན་པའོ།

什么是完整的宗义？就是各自持守立场，如果赞叹正确的对境，则不应仅以某些宗义来争论，而应完整地创造出经典的大要义，不应因争论的利弊、言语的顺畅与否、词句的修饰与否等理由而生起争执。
如果有人以面子好坏、言语顺畅、声明精通等为由而百般争论，那只是世间争强好胜之徒的争吵而已，毫无意义地争论虚幻的形象又有何用？
那么，创造经典大要义是什么呢？就是一切法的始末历史、有情世间和器世间的次第和类别、轮回的原因、解脱的道路、轮回的过患、解脱的功德殊胜、对经典中看似相违的文句不舍弃任何一方而调和二者等内容的创造。
什么是具足三相的意义？即遍计所执、依他起和圆成实。其中遍计所执是世间言说，依他起是世俗谛，圆成实是胜义谛。
如果佛教徒之间持守各自立场而争论，应当依据所持三相中的任何一相来建立符合宗义的论证。对他方的破斥也应当符合自宗所持的宗义来进行。
别说其他宗义的立场不能成立自宗的立场，即使其他宗义破斥了对方的见解，也无法纳入自宗见解之中。因此，破斥也应当符合自宗见解的宗义而进行。
如果依遍计所执相的立场而成立，也不应按依他起相或圆成实相来说。其余二者也应如是适当处理。
与外道争论时，无论依二谛中的哪一谛而成立都可纳入佛教见解之中。一切有为法都具有三相，应当承许具足三相的见解，依此等方式适当地建立和破斥。
什么是如实？如《楞伽经》等所说，既不增益也不损减。
什么是增益和损减？这也有四种：对无相增益、对无见增益、对无因增益、对无事增益。损减也有四种：从有相中损减、从有见中损减、从有因中损减、从有事中损减。
这些又是什么呢？对无相增益是执著蕴界处为整体、常有，以及如所显现那样而非其他。

།མེད་པའི་ལྟ་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ཉིད་ལ་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་ངན་པར་ཞེན་པའོ། །མེད་པའི་རྒྱུར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་སྔོན་ རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱིས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྔོན་མ་བྱུང་ཞིང་མེད་པ་ལས་གཟུགས་དང་སྣང་བའི་རྒྱུ་དྲན་པ་སྔོན་དུ་འཇུག་པས་འབྱུང་ཞིང་མེད་པ་ལས་བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པར་འཛིན་པའོ།།མེད་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འགོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་བྱས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཞེན་པའོ། །ཕྲི་བ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལྟ་བུས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དམ་ལྟ་བའམ་རྒྱུའམ་དངོས་པོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་ཕྲི་བ་ཡིན་ནོ། །ལུང་བསྟན པ་གང་ཞེ་ན།ཕས་འདྲི་བ་ལ་ལན་གདབ་པ་ཡིན་ཏེ། མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། ཕྱིར་དྲི་བ་དང་། མི་བསྟན་པ་དང་བཞིའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་བདག་མེད་པ་དེ་གང་ལ་མེད་ཅེས་འདྲི་ན་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དོན་དམ་པར་ན་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དུས་གསུམ་གྱི་ནང་ན་དུས་གང་གི་ཆོས་མཁྱེན་ཞེས་འདྲི་ན་དུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་སོ་ཅོག་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆིའམ་མི་འཆི་ཞེས་འདྲི་ན་འཆིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཚུལ་དུ་འདྲི་བ་ལ་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟག་གམ་མི་རྟག་ཅེས་འདྲི་ན། འདུས་ བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མི་རྟག་།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་དམ་ཞེས་འདྲི་ན། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུས་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱེའམ་མི་སྐྱེ་ཞེས་འདྲི་ན་ཉོན་མོངས པ་དང་བཅས་པ་ནི་སྐྱེའོ།།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ཏེ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ལས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདྲི་བ་ལ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ཏོ། །ཕྱིར་དྲིས་ཏེ་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ཟླ་མི་སྨོས་ པར་བཟང་ཁྱད་ཇི་ཙམ་ཞེའམ།ངན་ཁྱད་ཇི་ཙམ་ཞེས་འདྲི་ན། གང་བཏང་བསྐྲུན་ཞེས་འདྲི་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་ཐོས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་གམ་མི་ལྡོག་ཅེས་འདྲི་ན། ཤིང་གི་ས་བོན་ཞིག་ས་བོན་གྱི་ཉེས་ པ་ཐམས་ཅད་མེད་ན།རྐྱེན་རྣམས་སུ་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་མྱུ་གུ་ནས་རྫོགས་པའི་བར་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་ཕྱིར་དྲི་བ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཆད་པར་བཅུག་སྟེ། གསོན་པོའམ་ཤི་བ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་ཁྱོད་བདག་ལ་དབང་ཡོད་ན། གང་ལྟར་བྱ་ཞེས་དྲི་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་ པའི་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་ལ་སྐུངས་གཞར་བར་ཕྱིར་དྲིས་ཏེ་བསྟན་ཏོ།།ལུང་མི་བསྟན་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་ཞེས་འདྲི་ན། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་མི་སྨྲ་བ་དང་། བདག་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་གམ་མི་རྟག་ཅེས་ འདྲི་ན།བདག་ཉིད་ཀྱང་མེད་པས་ན། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་བརྗོད་དུ་མེད་དེ་ལན་མི་གླན་པ་དང་དག་ངན་པའམ་རྩུབ་པོ་ཞིག་ཟེར་ན་ཆོས་དཔྱད་པ་ལ་མ་གཏོགས་ཏེ་ལན་མི་གླན་པ་ཡིན་ནོ།

对于无的见解妄加执著，是指对蕴、界、处等执著为我、众生、命、养育者、补特伽罗等邪见。
对于无因妄加执著，是指认为过去未从因生起的识，后来如幻化般从前所未有的无中，以色和光明之因、忆念为先导而生起，从无中生起后又灭去。
对于无实体妄加执著，是指执著虚空、灭尽、无为涅槃为无实体。
什么是减损？就是对诸法三相以四种增益方式增益后，减损其真实相、见解、因或实体。
什么是记别？是对他人提问作答，即一向记别、分别记别、反诘记别、不记别四种。
其中，一向记别是指：若问'法无我'是于何处无，则答'一切法皆平等无我'；若问'胜义中离二边的法是什么'，则答'一切法'；若问'遍知者知三世中何时之法'，则答'知一切时一切法'；若问'一切众生是死还是不死'，则答'死'等。对于共同法中询问一方面的问题作一向记别。
分别记别是指：若问'一切法是常还是无常'，则答'有为法无常，无为法常'；若问'三菩提无差别吗'，则答'解脱无差别，法身有差别'；若问'一切众生是生还是不生'，则答'有烦恼者生，无烦恼者不如有烦恼者的生法而生'等。对于从各别相询问共相的问题作分别记别。
反诘记别是指：若问'不提月亮好多少或坏多少'，则反问'所说何事'；若问'闻如来名号的一切众生是否退转无上菩提'，则反问'如树种子若无一切种子过失，具足或不具足诸缘时，从芽至圆满将如何'；若问杀生后是活着还是死了，则反问'如果你有权力，将如何'等。对于寻找过失的诘难以反问方式记别。
不记别是指：若问'无二和不可言说的相貌如何'，则如圣无垢称那样保持沉默；若问'我是常还是无常'，则因我本身不存在，常与无常不可言说而不作答；若有人说粗恶语，除法义辨析外不作答。

།ལུང་མི་བསྟན་པ་ནི་མཁན་པོའི་དཔེ་མ་ཁྱུད་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་གོ་བར་ རུང་སྟེ།བསྟན་མི་དགོས་པ་དང་བསྟན་ཀྱང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་དང་། བསྟན་ན་སྟེ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་བསྲུང་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་བསྟན་མོད་ཀྱི་དུས་གཞན་དུ་སྣོད་དང་སྦྱར་ཞིང་བསྟན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རྟགས་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཡང་ན་མི་ལས་ བླ་མར་གྱུར་པས་གཙུག་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟོན་ཏོ་ཅོག་སྨོན་པའི་ཚིག་ལྟ་བུར་འོལ་མ་ཆགས་པར་སྨྲ་བ་ནི་གང་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ།གང་གིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པར་འཛིན་ཏོ་ཅོག་ཀྱང་དེ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་དང་ནོར་ཏེ་ཡོད་པ་ལས་མེད་པར་ལྟའོ་ ཅོག་ཀྱང་བར་དུ་གཅོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ཅིག་གིས་བསྒྲིབས་པས་མེད་པར་སྨྲའོ་ཅོག་གག་ཀྱང་རུང་།དེའི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་སྟོན་ཏོ་ཅོག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྣང་བ་འགའ་ཞིག་ལས་ནོར་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པར་འཛིན་པ་བཟློག་པར་བྱ་ན་ ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་མི་བྱ་བར་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་རྐྱེན་གང་ལས་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་ལ་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།ཡོད་པ་ལས་མེད་པར་ལྟ་བ་བཟློག་པར་བྱ་ན་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་འབའ་ཞིག་གིས་སྒྲུབ་ཀྱི་དེ་མངོན་སུམ་ དུ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་འདིས་བསྒྲིབས་སོ་ཞེས་བྱས་ལ་དངོས་པོ་གང་ཡོད་པ་དང་།སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་བཅས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་ཅིང་བསྟན་ཏོ། །མཚན་གྱི་གཞི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་མི་རྩོད་པར་མཚན་ཉིད་ལ་རྩོད་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་། ཕ་ལོགས་སྨྲ་ བའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མི་སྒྲུབ་པར་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དང་།དེ་འདྲ་བར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་གཞན་གང་དང་། ནོར་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པས་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། བདག་མེད་པ་བསྟན་པར་བྱ་ན། ཡོང་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ལོགས་ ཤིག་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མེད་མོད་ཀྱི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བདག་ཏུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཆང་བ་དངོས་པོར་སྣང་ངོ་ཅོག་གི་རྒྱུ་འབྱིན་པ་དེ་ལ་བདག་ཏུ་བརྟགས་ནས་དེ་ཉིད་ཡུལ ལ་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མ་རྟོགས་ནས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པ་ཁྱབ་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་བསྟན་ན་ཡོད་ཀྱི། དེ་དག་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་ འདི་ཡོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལས་བྱེད་པ་ཡང་མི་འབྱུང་མོད་ཀྱི།ཚེ་སྔ་མ་མི་དྲན་ཕྱི་མ་མི་ཤེས་པ་དང་། སྐྱི་ད་སྡུག་འཕྲལ་དུ་མྱོང་བ་ལས་གང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མི་དམིགས་པ་ནི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པས་ལན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྲིབ་པའི་རྣམ་པ་གང་ལ་རིགས་པས་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ པ་ལ་སོགས་པའོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་དེ། རྟག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་ཆོས་དེ་དག་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་གཞིག་ཏུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། འཇིག་པར་ཡང་མི་དམིགས་པའི་རིགས་ན། ཞིག་བར་དམིགས་པ་ལས་ནི་མི་རྟག་པར་ཡང་མངོན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ནི་རྒྱང་བསྲིངས་ན་མེ་འབར་བའམ་ཆུ་འབབ་པའི་རྒྱུན་ལ་ཡང་རྟག་པར་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལ་གོམས་པས་བསྒྲིབས་པའི་དབང་གིས་འདྲ་བའི་རྒྱུན་ལ་རྟག་པ་ལྟ་བུར་ནོར་བས་མཐོང་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་གང་ལ ཡང་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དང་སྦྱར་ཞིང་ཅི་རིགས་སུ་བསྟན་ཏོ།

不予开示者，是以不应效仿上师的方式而可以理解的，即不需开示、开示了也不能领悟、开示会伤及他人之心，因为这些原因而不开示，但在其他时候也有根据法器而开示的。
何为有相？或者说，超越凡人成为上师者，所说一切教法如同愿文般不加修饰而说，皆不会出现。凡是从无法中执为有者，皆是与非彼之他法混淆；凡是从有法中见为无者，皆是被障碍之遮蔽所遮而说无；凡是说其性相异于本相者，皆是因与相似之某些现相混淆而成。
因此，若要遮遣从无法中执为有者，不应说一切皆无，而应成立所执为有者是从何缘起的他法，并以其正理而开示。若要遮遣从有法中见为无者，仅以有法之正理而成立，说此现前所缘境被此障碍所遮，并以有法及障碍之正理而成立开示。
若有不争论事相有无而争论性相者，也不应仅成立非他方所说之性相，而应以所许性相、与彼相似之他性相及混淆之正理而开示。
其等为何？若要开示无我，虽然五蕴之外别无所谓之我，但由无始以来我执习气所生之烦恼意，即阿赖耶识，含摄一切法之种子，出生一切所现事物之因，于彼执为我，因其于境不能决断，未能了知是识之自性，而执著有一常遍独一之我，说'此即是我'等。
若开示后世及业果存在，则有；若彼等不存在，则此世亦不应存在，造业亦不应生。然而不忆前世、不知后世，以及苦乐当下感受而不见从何因生起者，答曰是被障碍所遮，即开示以何理趣为能障之障碍等。
对于不许诸有为法为刹那性而说是常的观点，若彼等法是常，则不应毁坏，理应不见坏灭，然见其坏灭故显然无常。如同凡夫远观火焰或流水之相续亦见为常一般，仅是因为习于四颠倒而被遮蔽之力，误见相似相续为常而已等。对于这些，皆应配合量之性相而如理开示。

།སྨྲས་པ། ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་དུ་གཞུག་པ་དེ་དག་།ཱ་ཙརྱ་ཨ་སཾ་གས་སྨྲ་བའི་རྒྱན་རྣམ་པ་ལྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་པའོ། །སྨྲ་བའི་རྒྱན་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔར་ ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།བདག་དང་གཞན་གྱི་གཙུག་ལག་ཤེས་པ་དང་། ཚིག་འབྲུ་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་བརྟན་པ་དང་དེས་པའོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་དོན་ཏོ། །སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་དེ་རིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དུ་ མས་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབས་བསྒྲུབས་པའོ།།ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཕ་ལོགས་གོ་བར་བྱ་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་མ་ལོག་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་ཉིད་གོ་བར་བྱའོ། །དེའི་རྒྱུར་གྱུར་བ་དང་། རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པའི་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་ རྫོགས་པའི་ཚད་མས་གང་ལ་གང་རིགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པའོ།།གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་མ་དག་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལྔའོ། །ཡོངས་སུ་མ་ དག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བདུན་ནོ།།ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲེགས་ པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལུང་གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་ཚད་མ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། མ་དག་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་བྱེད་ཅེས་ཟེར་བ་དང་རང་གི་མཐུ་སེམས་པ་དག་དམ་བཅས་ཤིང་སྟོན་ཏེ།སྨྲ་བའི་དོན་འགྲུབ་པ་དང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་འདོད་པ་ཡང་མངན། དེ་ཀུན་གྱིས་བསམ་པ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་བ་མ་ཞེས་བྱ་ན། དེ་ལྟར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་དེ། འགྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་མི་འགྲུབ་བ་ ཡང་ཡོད་དོ།།དེ་ཅི་ལས་གྱུར་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། མ་དག་པ་ལས་གྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ནི་དོན་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ཏེ་འགྲུབ་པར་རུང་། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ནི་དོན་ལ་ལོག་པར་འཛིན་ཏེ་འགྲུབ་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་ནི་བདག་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་འཇོག་སྟེ། སྡིག་པའི གྲོགས་པོའི་ལག་ཏུ་མི་ལྟུང་བར་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་དོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་པ་ནི་བདག་ཀྱང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་འཇོག་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྟན་ཀྱང་མི་གོ་བར་མོས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་དོ། །གཏན་ཚིགས་ སྒྲུབ་པ་ཡན་ལག་གི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།མངོན་སུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་གང་འཇིག་རྟེན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་དོ།

所说，这些应当理解的内容，是阿阇黎无著以五种语言庄严的方式所说明和宣说的。什么是语言庄严？应当知道有五种：了知自他的典籍、具足文字、勇猛、坚定和温和。
所谓'义'，即是立宗等三者的含义。所谓'成立'，即是按照所欲求，以理论根据认真地加以证成。'正确理解'，即是要让对方理解无误的真实义。
成为其因和缘的是以理由成立的智慧，即是以圆满相的量，对于任何合理的对境如其所欲地加以成立。理由成立的智慧有两种：完全清净和不清净。其中完全清净的特征有五种，不清净的特征有七种。
什么是五种完全清净的特征？即是现量所见的特征、住于其中现量所见的特征、引用同类比喻的特征、完全遮遣的特征、以及宣说极为清净的经典确立的特征。
这是说明量的清净与不清净的差别，详细的理由将在下文中出现。世间上说能成办有情的利益和思维自己能力的人们立誓并宣说，欲求言说的义成就和正确理解。
若问这一切是否如其所愿成就，则不能一概而论，有成就的也有不成就的。这是什么原因呢？是由于以理由成立的因缘所悟特征的清净与不清净而产生的。具足清净特征的理由能无误地理解义而得以成就，具足不清净特征的理由则会错误执著义而不能成就。
因此，了知特征的功德和差别，自己安住于正见并引导他人安住于正见，能够不落入恶友之手而正知而行。不了知特征的功德和差别，自己安住于邪见并引导他人安住于邪见，即使善知识教导也不能理解而随意而行。
这是理由成立支分品第三。
关于现量清净的特征，如所说'一切有为法无常性、一切有为法苦性、一切法无我性'是世间现量所见的特征，如是解说为特征。

།མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བཞིས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་བདག་གིས་མ་བསྒྲིབས་པས་ཡུལ་ལ་མངོན་དུ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་དང་། དེས་དྲངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དང་བཅས་པས་དུས་གཅིག་སྤྱོད་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཐད་ཀར་བབ་པ་ལ་དམིགས་ནས།ཡུལ་དེ་སོ་སོའི་རང་གིས་རིག་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའང་ཆོས་ལ་ དམིགས་པའི་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱའོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་ཏེ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་གཅིག་དང་མཉམ་དུ་འཇུག་གམ་ལྔ་ཆར་དང་མཉམ་དུ་འཇུག་ཅེ་ན། ཡོད་ནི་གང་དང་ཡང་མཉམ་དུ་འཇུག་མོད་ཀྱི་ དུས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་ལས་ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་གྱི་མཐུའམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཐུ་གང་ཆེ་བས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་མཉམ་དུ་འཇུག་སྟེ། ལྔ་ཆར་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་འཇུག་གོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ དང་ཡང་རིམ་གྱིས་མཉམ་དུ་འཇུག་སྟེ།མགལ་མེ་བསྐོར་བ་ལ་གདུ་བུར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་མགྱོགས་པས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་སོ་སོའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདྲ་བར་ཡང་སྣང་ངོ་། །རྐྱེན་བཞིས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་རྐྱེན་བཞིའི་ཚུལ་ཆོས་མངོན་པ་ལས་འབྱུང་བ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་བཞི་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །རྒྱུའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། དེའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་རྣམས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བར་ཆད་མེད་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེས་པའམ་སྐྱེ་བའོ། །དེའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་སོ། །དེའི་བདག་པོའི རྐྱེན་གང་ཞེ་ན།བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་དེ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ནི་ཡང་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་གསུངས་པའི་དེ་ལ་ཡངས་ པའི་བློ་གྲོས་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་འདི་ལྟ་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

所谓现量，是由四缘所生的识，由于无有遮障性而对境直接缘取。即现在的五识，以及由此所引生的意识，同时于一境，对现在直接显现的境进行缘取。
各自了知其境，此即是现量的定义。唯意识缘取法界，亦称为缘法现量。
眼等诸识及意识，对各自境界决定趣入时，是与一识同时趣入还是与五识同时趣入呢？虽然可以与任何识同时趣入，但同时趣入时，是五识中由境缘力或作意力较大者所生之识与意识二者同时趣入，而非与五识同时趣入。
与其余诸识也次第同时趣入，如旋火轮显现为环状一般，由于迅速而似乎与一切有色根识同时趣入各自境界。
所谓四缘所生识之四缘方式，如阿毗达磨所说，眼识的四缘为：因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘。
何为因缘？即俱生及相应诸法。
何为其等无间缘？即心及心所法中，无间断地生起或将生起眼识者。
何为其所缘缘？即色法。
何为其增上缘？即除自身外的一切法。
如同眼识，耳、鼻、舌、身、意识亦复如是。
识生起的方式，如此经中所说：'广慧，彼取识依止安住已，六识聚生起，即：眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。'

།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་མིག་ དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དུས་གཅིག་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་མཐུན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཡངས་པའི་བློ་གྲོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་བཅས་པའི་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་བ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དུས་གཅིག་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མཐུན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིག་ཐང་ཅིག་བྱུང་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཐུན་པ་ཅིག་ཀྱང་ཐང་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཐང་ཅིག་ཏུ་གཉིས་སམ། གསུམ་མམ། བཞིའམ་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་རྣམས་ཐད་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཐུན་བ་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཡངས་པའི་བློ་གྲོས་ཆུའི་ཀླུང་ཆེན་པོ་འབབ་པ་ལ་རླབས་གཅིག་འབྱུང་བ་ནས་མང་པོར་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་ བར་གནས་ན་མང་པོར་འབྱུང་བ་དང་།མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གཟུགས་བརྙན་གཅིག་འབྱུང་བ་ནས། གཟུགས་བརྙན་མང་པོ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་ན། མང་པོ་ཡང་འབྱུང་མོད་ཀྱི་ཆུའི་རྒྱུན་ཀྱང་མི་འཆད། མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རང་བཞིན་ དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན།ཡོངས་སུ་ཟད་པར་ཡང་མི་མངོན་ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོ་འདི་ལས་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཡངས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེ་བར་གསུངས་པའི་དོན་འདི་ནི།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་བཤད་དེ། དེ་ལ་གསུངས་པའི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་བཞི་དག་གིས་འབྱུང་ངོ་། །བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་འཛིན་པ་ལ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྤྲོས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ངོ མཚར་དུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒྱུ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆུ་ཀླུང་ལྟ་བུ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རླབས་འབྱུང་ངོ་། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་སྤུའི་ཁུང་བུ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ བཞིན་ཏེ།མེ་ལོང་ལ་གཅིག་དང་རིམ་གྱིས་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་སྣང་བ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ལ་རླུང་གིས་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་ཡུལ་གྱི་རླུང་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོའི་རླབས་རྒྱུའི་བྱ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་དང་རིགས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་དང་།ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་བའི་རང་བཞིན་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་འཇུག་གོ།

关于此，依靠具有识的眼和色等，生起眼识。与该眼识同时相应，具有共同行境的分别意识生起。
广慧，关于此，依靠具有识的耳、鼻、舌，以及具有识的身和触等，生起身识。与该身识同时相应，具有共同行境的分别意识生起。
若生起一个眼识，则与眼识具有共同行境的分别意识也同时生起。
若同时生起二、三、四或五识蕴，则与五识蕴具有共同行境的分别意识也同时生起。
广慧，譬如大河流水，从生起一波到生起多波，若近因存在则生起多波；又如镜面，从显现一个影像到显现多个影像，若近因存在则显现多个影像。然而水流不断，镜面也不会成为影像的自性，也不会显现穷尽。
此经中所说的取识即是阿赖耶识。
解深密经广慧品中所说依止阿赖耶识而生起六识蕴的意义，在楞伽经中也有解说：其中所说：'大慧，眼识由四因而生。何为四因？即：不了知自心显现为所取；从无始以来执著戏论习气的色的熏习；识的自性体性；以及执著种种色相为稀有。大慧，由此四因，从如江河般的阿赖耶识中生起眼识之波。'
如同眼识，一切根的微尘和毛孔也是如此。如同镜中逐渐显现境相，又如海被风吹动，境风与心海波浪因缘作用相续不断的特征，超越一与异，与业和种性特征极为相关的自性体性不可知的五识蕴转起。

།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་དང་ཡུལ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ།དེ་དག་དང་དེའང་བདག་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕན་ཚུན་རྒྱུར་གྱུར་ཅིང་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཞུགས་པའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཏེ་འོན་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཐ་མི་དད་པའི་མཚན་ ཉིད་དུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མ་རིག་པའི་ཡུལ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་བཞི་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་སྣང་བ་ལ་ འཛིན་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ནི་དམིགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལ་བྱའོ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྤྲོས་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ བདག་པོའི་རྐྱེན་ལ་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མཆོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ངོ་མཚར་དུ་འཛིན་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་ པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ། །མིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་བཞི་ཡང་གོང་དུ་སྨོས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ནང་ནས་གཟུགས་ཞེས་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོའི་རྐྱེན་བཞིན་དུ་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་དང་ཆོས་ཞེས་གང་ལ་ གང་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་སྤུའི་ཁུང་བུ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་གོ་སྙོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁྲབ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། སྤུའི་ཁུང་བུ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་བྱའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་མེ་ལོང་དང་ཆུའི་དཔེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའོ། །གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པ་དང ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་དང་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་དཔེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་པའོ། །འབྲེལ་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འདི་དག་འབྲེལ་པ་ལ་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་། ལ་མི་རིགས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ནས་ལུས་ཀྱི་བར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་ཡུལ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་རྒྱུ་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་བ་དྲུག་གོ། །དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནུས་པས་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བདག་ཉིད་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་བསྟན་པའོ།

与那五种识聚同时，能够完全了知分别因和境的特征，称为意识，从彼等之因而生起的自性得以运行。它们与其互为因缘，并非思维'我与它们同时互为因缘，且由于执著自心显现的分别而趣入'，然而是以互不相离的特征同时趣入于无明境界的分别。
《圣楞伽经》中说眼识等四种因的生起，是宣说诸法因的决定。其中，对自己的显现未能了知执著，即是所缘，如是所说，是指色等所缘缘。从无始以来，戏论习气处的色的习气执著，即是缘，如是所说，是指眼等增上缘。
所谓识的本性，是指心和心所的其他缘中间所供养，这是等无间缘。对种种色相的特征执为稀有，是与俱生相应的诸法，这是因缘。如同眼识一样，其他识的四缘也如上所说。其中所说的'色'，是指随顺各各识的缘，应当配合声、香、味、触、法等。
关于'一切根的极微尘和毛孔'，是指从'眼根如瞿昙花'到'身根如铠甲'等清净色，是指从它们的极微尘和毛孔中生起识。从阿赖耶识所生起的，是以镜子和水的比喻来说明。
所谓'超越一异'，是指转识和阿赖耶识非一非异，如同泥团和微尘的比喻。业的特征是对境的执取。种类的特征是了知。所谓关系的自性，也是指这些关系。所谓通达本性，是指于何不合理。
所谓五识聚，是指从眼到身的五种识。所谓通达因和境差别的特征中，因是能作因等六种。彼等差别由意识能够通达，故称为通达。所谓'从彼等之因所生的自性趣入'，是说明五识成为烦恼意后，从中生起意识。

།དེ་དག་དང་དེའང་བདག་ཅག་ལྷན་ཅིག་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལ་ སོགས་པར་མི་སེམས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་དུ་ནི་མ་རིག་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔས་རྒུད་པའི་རྐྱེན་བྱས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་མྱོང་བ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ། བག་ཆགས་ཀྱིས་ རྒྱས་པར་བྱས་ཤིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྒྱུར་གཅིག་པར་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་ལ་བྱའོ།།འོན་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཡུལ་ལ་མཉམ་དུ་ ཞུགས་པ་ན་ཤེས་པ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་ཡུལ་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་པར་དམིགས་པ་ལ་བྱའོ།

对于'那些和那个我们一起运行'等，不思维是指：不了知一切事物唯是心识，以及被无明和五识衰损的缘所造作，意识生起，其他识的体验由意识通过习气增长于阿赖耶识中，如同其他识生起一般，不了知一识为一识之因。
然而'进入无差别相'等，是指五识和意识这些于境同时趣入时，二识皆如实地无差别地缘取境相。

།སྒྲིབ་པས་མ་བསྒྲིབས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ལས་འབྱུང་བ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའམ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའམ་ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པའམ།ལྟ་བའི་སྒྲིབ་པའམ། མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པའམ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པའམ། ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པའམ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲིབ་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སུན་འབྱིན་པའི་སྒྲིབ་པའམ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་ཆོད་པ་སྟེ། སྒྲིབ་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་གང་གིས་བསྒྲིབས་ཤིང་ཀུན་ནས་ལངས་ནས སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའམ།བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའམ། ལྷ་དབུལ་པོར་འགྱུར་བའམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའམ། ཆོས་ཉན་པ་ཡོངས་སུ་མི་ལེན་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་མི་ཤེས་ པར་འགྱུར་བའམ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་གྲོགས་པོ་མི་འཐོབ་བར་འགྱུར་བའམ། ཡང་དག་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མི་འཐོབ་པའམ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུད་ཟ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བའམ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟོར་བར་ འགྱུར་བའམ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལམ་མི་ཉན་པའམ། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་གིས་མནར་བར་འགྱུར་བའམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རིང་དུ་བྱེད་པའམ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྩོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་པའམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་འཁུ་བར་ འགྱུར་བའམ།བརྩམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བའམ། དྲན་པ་མི་ཉམས་པ་འཐོབ་པའམ། ཆོས་ལྟ་བ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པ་ལ་མི་མོས་པའམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སོམ་ཉི་ཟའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ སྒོ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའམ།ས་ནས་སར་གནས་པ་མི་འཐོབ་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་འགྲོགས་པ་མི་འཐོབ་པའམ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བསྐང་བ་དང་བྱས་པ་བསྲུང་བ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའམ། སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་ལས་ནུར་བའམ། སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་ དག་པ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའམ།གཟུངས་ཀྱི་རྒྱན་གྱི་སྣང་བ་མི་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའམ། སྤོབས་པའི་རྒྱན་གྱི་སྣང་བ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་འདྲིས་པར་བྱ་བ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་དང་། ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་མི་རྟོགས་ པ་དང་།བསོད་ནམས་མཉམ་པ་ཉིད་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་དང་། འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་གཞོམ་བར་འགྱུར་བའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་ ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་དང་།ནན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་དུ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པའི་འགེབས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྣམ་པ་བཅུར་གསུངས་པ་ནི་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ པའོ།།དེ་དག་གིས་བསྒྲིབ་པར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་། ཆོད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།འཁོར་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀུན་གཞོམ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པ་རྣམས་སོ།

所谓'无障碍'中的那些障碍是什么呢？如在《圣三蕴经》中所说：业障、法障、烦恼障、见障、无明障、异熟障、法贫乏障、与声闻缘觉乘相应的障碍、诽谤大乘的障碍、恶友烦恼障、障碍圆满普贤菩萨行愿的障碍。
造作积累这些障碍业，被其遮蔽并现行后，将会导致：堕入地狱，或生于旁生界，或成为贫穷天人，或不能完全领受佛陀的见解，或不能完全领受听闻佛法，或不能了知如来珍贵的法，或不能获得菩萨善友，或不能获得真实善知识的摄受，或完全失坏善根，或丧失菩提心，
或不听闻波罗蜜多道，或被恶魔所恼，或远离佛法，或退失一切善根修行，或对善知识生嗔恨，或不能通达清净的修行，或不能获得不失正念，或不能通达法见，或不信乐佛陀的化现，或对佛法生疑惑，或不能通达三昧门，
或不能获得地地增上，或不能获得与菩萨为伴，或不能通达圆满波罗蜜多及护持所作，或退失大愿，或不能通达清净行，或不能获得陀罗尼庄严光明，或不能通达辩才庄严光明，或不能通达普贤菩萨行愿的熟习，或不能证悟法平等性，
或不能生起福德平等性，或不能通达智慧平等性，或将被轮回法所摧毁的障碍等。所说的数以百千计的十种障碍，即是背离一切菩萨行、功德法和精进的遮障。从'业障'到'恶友烦恼障'所说的十种，是能障碍的。
那么，它们所障碍的是什么呢？简要来说，即是所说的'障碍圆满普贤愿'。其中详细解说即是从'将堕入地狱'到'将被轮回法所摧毁'等三十三种所说的内容。

།སྒྲིབ་པ་དེ་དག་གིས་མ་བསྒྲིབས་པའི་མངོན་སུམ་དེའང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མངོན་སུམ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ གི་མངོན་སུམ་དང་།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མངོན་སུམ་མོ། །དེ་ལ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དང་ས་ཤ་སྟག་ལ་སོགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བསྒོམས་པ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མངོན་སུམ་མོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོའི་ཚུལ་ བཞིན་དམིགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མངོན་སུམ་མོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་བདེན་པ་བཅུ་ལྟ་བུར་དམིགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མངོན་སུམ་མོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་གཉིས་སུ་དམིགས་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་དམིགས། དེ་གང་ཞེ་ན། གང་འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བ་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་ཕྱི་མ་སྐྱེས་ནས་སྔ་མ་འགགས་པར་དམིགས་པ་དང་། འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་བྱ་བ་ཕྱི་མ་བྱེད་ཅིང་སྔ་མ་གཏོང་བར དམིགས་པ་དེ་དག་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་དམིགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཉམས་ཀྱིས་ཚོར་ཏེ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ བདག་མེད་པ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་དམིགས་པར་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་མཐོང་ན། སྐྱེས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་།མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པས་དུང་སེར་པོར་དམིགས་པ་དང་། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཟླ་བ་ཚེས་པ་ལ་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་དང་། རྣ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པས་རླུང་དང་ཆུ་དབའི་སྒྲ་རྟག་ཏུ་ཐོས་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་མངོན་ སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒོམས་ཏེ། ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བ་དང་། ས་ཤ་སྟག་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བ་དང་། བདག་མཐེ་བོ་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་མངོན་སུམ་ དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །།རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་ རོལ་པོ་ཡོད་པ་དང་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པར་ཆུད་མི་ཟ་བ་གང་དེ་ལ་གནས་པའི་མི་རྟག་པ་རགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་། གང་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་། གང་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་དང་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་དེ་ལ་གནས་པའི་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ། ། དེ་ལ་གནས་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དེའི་རང་བཞིན་ལྐོག་ན་འདུག་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་ཀྱང་དེ་ལ་གནས་པའི་རྟགས་སམ། ལས་སམ། ཆོས་སམ། རྒྱུའམ། འབྲས་བུའམ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གང་མངོན སུམ་གྱིས་དམིགས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བློས་རྗེས་སུ་དཔགས་ཏེ།དེའི་གནས་དང་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ།

那些障碍所未障碍的现量也有三种：遍计所执的现量、依他起的现量和圆成实的现量。
其中，如幻人和纯地等，如所修观而缘取，是遍计所执的现量。
诸行无常等，如实缘取境之事物，是依他起的现量。
法性之理如十谛等所缘，是圆成实的现量。
其中世间的现量是缘取遍计所执和依他起二者，依他起现量缘取无常等。
这是什么呢？即是缘取一切有为法的相似和不相似相续生起中，后者生起而前者灭去，以及缘取相似和不相似的后续作用生起而舍弃前者，这些由自己各别了知，是现量的相。
缘取一切有为法是苦，由生等过患渐次感受，由自己各别了知，是现量的相。
一切法无我，于五蕴相之外未缘取我的体相，由自己各别了知，是现量的相。
遍计所执如幻等所缘是什么呢？见到如幻人时，如实缘取人的差别相，以及被黄眼病所染而缘取白螺为黄色，眼翳者见新月为二，被耳疾所染而常闻风水声，如是等类由自己各别了知，是现量的相。
瑜伽师等修观而见到骨架等，见到纯地等，见到我如拇指大小等，如是等所缘，是由自己各别了知的现量所缘相，但不是现量的量。
这是现量清净相品第四。
关于比量清净相，对于一切有为法刹那性、他世存在、善不善业不失坏等，是安住于彼的粗分无常现量所缘，以及现量所缘安住于种种有情，以及现量所缘安住于有情的苦乐善恶，对于未成为现量的应当比量。
此等如是方式，即是所说的安住于彼的现量所缘相的解释。
所谓安住于彼的现量所缘，是指虽然所比量的自性隐蔽而现量未缘取，但由随顺的心识比量安住于彼的相或业或法或因或果中任何为现量所缘者，而了知其处所和自性。

།ལ་ལ་ཞིག་གནས་དང་། རང་བཞིན་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་སུ་ཡོད་ལ། རྟགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་ན། གནས་ དང་རང་བཞིན་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔགས་ཏེ།རྟགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་གནས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་སུ་ཡོད་ལ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཅོག་ནི། གང་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་དེའི་རྗེས་ སུ་འཇུག་པའི་བློས་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱའོ།།གང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་བྱའོ། །མངོན་སུམ་དུ་མ་ གྱུར་པ་ནི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པ་ལ་བྱའོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ལྐོག་ན་འདུག་པའི་ཡུལ་རྟོགས་པར་འདོད་ཅིང་འཇལ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མི་རྟག་པར་རགས་པ་དམིགས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཉེན་པོ་ དང་བཅས་པ་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་པ་དང་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་བྱུང་ཞིང་སྔ་མ་འདས་ཏེ་འགག་པའམ།ཟླ་བའམ། ཞག་ལོན་ལ་མངོན་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཡང་ཆུ་ཚོད་དང་། སེ་གོལ་བརྡབས་པ་ཙམ་གྱི་པར་དུས་སུ་འགྱུར་བར་སྣང་བ་ལས་ན་ད་བས་ཀྱང་མྱུར་བ་སྐད་ཅིག་ངར་ཡོད་པར་ དཔག་པ་ནི་ཆོས་དང་རྒྱུའི་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་དུ་གནས་ཏེ། ཚེ་འདི་ལ་རྒྱུན་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཚེ་རབས་གཞན་ལ་ཡང་རྒྱུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཀྱང་ཡོད་དེ་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་དམིགས་པའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་འཇོག་ན་མི་ལ་སོགས་པ་འགྲེང་སྟེ་འགྲོ་བ་དང་ཕྱུགས་ལ་སོགས་ཏེ་དུད་དེ་འགྲོ་བ་དང་།སྦྲུལ་ལ་སོགས་ཏེ་འཕྱེ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་། བྱ་ལ་སོགས་བ་ནམ་མཁའ་ལ་ལྡིང་བ་དང་། ཉ་ལ་སོགས་པ་ཆུ་ན་འཕྱོ་བ་དང་དེ་འདྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མ་བསླབས་པར་ཡང་ཤེས་ཏེ་རྩོལ་བ་དང་།ལ་ལའི་གནས་ཅི་ལ་འཆའ། ལ་ལའི་ཟས་སུ་ཅི་ཟ། ལ་ལའི་ཡོན་ཏན་དུ་ཅི་ཡོད། ལ་ལའི་སྐྱོན་དུ་ཅི་ཆགས་ཏེ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མི་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐམ་ལ་གནས་པ་ནི་ཆུའི་གཏིང་དུ་ འདུག་པར་མི་བཟོད།ཆུ་ལ་འདུག་པ་ནི་སྐམ་ལ་གནས་པར་མི་བཟོད། གྲང་བས་ནི་ཚད་ཁུངས་མི་ཐུབ། དྲོས་པས་ནི་གྲང་མོ་མི་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་བྱེད་མི་ནུས་པ་དང་དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་ལ་ལ་ནི་བསླབས་ན་ལོབས་པ་དང་། བསྒོམས་ན་གོམས་སུ་རུང་ བ་ཡང་ཡོད།ལ་ལ་ནི་བསླབས་ཀྱང་མི་ལོབས་ལ་བསྒོམས་ཀྱང་གོམས་སུ་མི་རུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་དང་། བ་གླང་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་མི་ལས་ཉམས་རྩལ་ཆེ་ལ་བང་མགྱོགས་པ་ཡང་མིས་བཀོལ་དུ་རུང་བ་དང་། ལྗི་བ་དང་ཤིག་ལ་སོགས་པ་མི་བས་ཆུང་ཡང་མི་ལ་ཟ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་བཞི་ནས་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་དང་། འདི་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་ལས་ན། འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་ཡང་དེའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲོ་བར་དཔག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་ལས་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

有些处所和自性是可以被现量所见到的，而其标志等安住于彼处却不能被现量所见到时，应当依据处所和自性而比量推知彼处所安住的标志等。
现在生起的事物可以被现量所见到，而过去和未来的事物则需要通过比量来了知。
一切比量都是通过现量所见到的事物，以随顺的心智来推知与其相关联而未被现量所见到的事物。
所谓'由何者对非现量进行比量'中，'由何者'是指具有遮蔽的补特伽罗。'非现量'是指被遮蔽所遮蔽的对境。'比量'是指欲了知隐蔽境而进行的度量。
关于此，一切有为法刹那性无常，应当通过观察粗相的比量来了知。有为法与对治相应，不同于因缘坏灭，后续相续生起而前者灭去，或经月或经日而显现变化，乃至于水滴落下和弹指之间的时间也有变化，由此可比知更快速的刹那性存在，这是法和因的比量相。
诸有为法安住于刹那相续中，如同此生有相续一样，其他生世也会生起相续，因此他世是存在的。通过观察众生种种安住的比量而了知：
如人等直立而行，牲畜等弯腰而行，蛇等匍匐而行，鸟等空中飞翔，鱼等水中游动，以如是方式呈现种种不同形态，不需学习就能知晓并作为。
有些住何处，有些食何物，有些具何功德，有些有何过失，种种行为不同等。
陆地生存者不能忍受待在水底，水中生存者不能忍受待在陆地，寒者不能耐热，热者不能耐寒等，不能做非自性之事。
其中有些经过学习能通达，修习能熟练；有些即便学习也不通达，修习也不能熟练。
牛马等虽比人力大且行动迅速，却能被人役使；虱蚤等虽比人小却能噬咬人；从四生处出生的方式各不相同。
由现量所见到如是等种种众生安住的情况，可以比知在他世也会以此方式流转，这是因、业和法的比量相。

།དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ན་གནས་བར་གྱུར་ན། སྐྱིད་པ་དང་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཡང་ཚེ་སྔ་མའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་སྤྱོད་ པ་ལ་གནས་ཤིང་འབྱུང་བར་དམིགས་ནས་འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་ཡང་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་འདིའི་ཚུལ་གྱིས་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་དཔག་པ་ནི་ཆོས་དང་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདི་དག་ནི་ རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་དང་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་ནང་དང་ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་པ་དང་། སྐྱེ་བར་དམིགས་པའི་ འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་བས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། རང་དབང་མེད་པར་དམིགས་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རྒུད་བ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ གྲགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་འདི་དང་།རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཐུབ་པ་དག་གིས་གཙུག་ལག་ཏུ་བསྟན་པ་ནི། གང་འཇིག་རྟེན་ལ་མ་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་ ཅིང་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ཁོང་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པས་ན།མངོན་སུམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡང་རུང་། རྗེས་སུ་དཔག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་རུང་། ཐེ་ཚོམ་སེལ་བའི་གྲོགས་སུ་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེས་བསྟན་པར་བྱའོ། །འདི་ལས་ནང་དང་ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཇིག་པ་ དང་།སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རང་དབང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུམ་པོ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་གསུམ་ལ་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་ཀྱང་ཆོས་འདི་གསུམ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་པ་ཡང་མི་རྟག་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ དང་འཇིག་པ་དཔེས་བསྟན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རྒུད་པ་དཔེས་བསྟན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་བསྒྲུབ་པའོ། །དཔེའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཅིག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བསྒྲུབ་པའོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བདེན་པར་སྨྲ་བའི་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་ཀྱང་འདྲ་བའི་རྒྱུན་གཅིག་གིས་གཅིག་སྡུད་པས་བསྡུས་ཏེ་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་དག་མི་རྟག་པར་དཔེས་བསྟན་པ་ལས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི གཞིག་ཏུ་རུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ།འཇིག་པའི་གཉེན་པོས་གཞིག་པར་འགྱུར་བ་ནི་སླ། བརླན་གྱི་གཉེན་པོ་མེ་ལ་ཆུ་བབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་འདུས་བྱས་སུ་ཡང་རིགས་གཅིག་ལ་ཆུ་བླུགས་ན་མེ་འགག་པར་དམིགས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་ དག་མེ་གསོད་ན།ཆུ་ཚོལ་བའམ། མེ་མར་རམ། སྒྲོན་མ་ལ་རླུང་གིས་བཏབ་པའམ་དབུགས་ཀྱིས་བུས་ན་མེ་ལྕེ་འགག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མེ་དང་རླུང་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མེའི་རྒྱུན་རང་ལ་གག་པ་ལ་ ཡང་མེ་ལྕེ་འགགས་ནས་མདག་མ་ལས་ཐལ་བ་དང་སོལ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།མི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་བྱུང་ཞིང་སྔ་མ་འཇིག་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

如此，既然有来世且众生住于轮回中，快乐与痛苦等差别也是由前世业力因而产生。众生的安乐与痛苦以及善业与不善业的行为中安住并生起，观察到这些后，在他世感受安乐与痛苦的异熟果报，也是由于安住于善与不善的缘故，以此方式推度业的异熟果报不会失坏，这就是法与因的比量之相。
这些是比量的相，但不是比量的量。这是第五品比量清净品。
关于自类譬喻相，以内外诸行的灭与生为所缘，以世间共许而结合，以生等苦为所缘而结合，以无自在为所缘而结合，以外在圆满与衰败为所缘，以世间共许而结合，应当了知这些是自类譬喻相的特征。
诸圣者对凡夫所说的经典，是为了成立世间未成立的，令通达未通达的，因此无论是现量所缘还是比量所知，都应以自类譬喻来作为断除疑惑的助缘来宣说。
其中，从'内外诸行的灭与生'到'无自在'这三者是关于无常、苦、无我，以这三个譬喻的结合来成立这三法。刹那性也成为无常的意义，应知包含在生灭譬喻之中。
以外在圆满与衰败为譬喻是用来成立有来世和业果不失。譬喻相唯一，即在世间现量成立。
这是什么呢？对于不具有诸谛语闻法的人们，虽然现量见到诸行无常，但由于相似相续以一摄一而摄，执为常相。对他们以譬喻显示无常：有为法是可坏的自性，以对治而坏灭是容易的，如同湿的对治是火遇水。
这是说火与有为法同类，以水浇火时现见火灭，世间人灭火时寻找水，或者油灯、灯火被风吹或用气吹时，火焰熄灭一样，这种火与风的现量所见就称为世间现量成立。
火的相续自行熄灭时，也如同火焰熄灭后，从火炭变成灰烬和炭一样。不相似相续后者生起而前者灭去为现量所见，这也称为世间现量成立。

།མི་རྟག་པ་རགས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་ལ་ཕྲ་མོའི་ཆ་ཡོད་ པའི་དཔེ་ནི།སྣམ་བུ་ལ་སྐུད་པའི་ཆ་ཡོད་པ་ཡང་སྣལ་མར་འཛག་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའམ། འཇིམ་པའི་གོང་བུ་ལ་རྡུལ་གྱི་ཆ་ཡོད་པ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་འཇིག་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་འཇིམ་པ་དང་རྡུལ་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་ བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟག་པར་སྣང་བ་དེ་མི་རྟག་པའི་རྒྱུན་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི་ཆུའི་རྒྱུན་ལ་དང་བ་དང་། རྙོག་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཚེ་སྔ་ཕྱི་ཐ་དད་པར་མངོན་པ་ལས་ནི། དང་བའི་རྒྱུན་དུ་འབབ་པ་ཡང་སྔ་ཕྱི་ཐ་དད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའམ། མེ་ལྕེ་དང་བློ་ལ་ ཡང་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་སྔ་ཕྱིར་བྱུང་བའི་ཚེ་ཐ་དད་པར་མངོན་པ་ལས་ན།འདྲ་བའི་རྒྱུན་དུ་གནས་པ་ཡང་སྔ་ཕྱི་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་འདྲ་བ་དང་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིལ་བ་ཆུས་བཀང་བའི་སྤྱི་བོ་ཐུར་དུ་བསྟན་ ན།ཐིགས་པ་ཕྱི་མའི་གདོང་ལ་སྔ་མ་མི་སྡོད་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའམ། ནམ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་མེ་ཏོག་ལྷུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་ལ་ཡང་འདི་དག་གི་ཚུལ་གྱིས་ ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདེ་བར་འཛིན་པ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་དཔེས་བསྟན་ན། སྐྱེ་བ་དང་ན་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པས་ན། ཕྲག་པ་ལ་ཁུར་བགལ་བ་ གཡས་གཡོན་དུ་སྤོས་པ་དང་འདྲ་སྟེ།བདེ་བ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའམ་སྤྱོད་ལམ་བཞི་ལས་གག་ཀྱང་རུང་རིང་དུ་གནས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་དཔེས་བསྟན་པ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རྐྱེན་འདུས་པས་གྲུབ་སྟེ། ཤིང་རྟ་སྦྱར་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའམ་ཁང་བ་ཕུབ་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ལས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གུད་ན་ནམ་མཁའ་ལ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བསྟན པའི་དཔེ་ནི་འཕགས་པ་བཟང་སྐྱོང་གིས་དྲིས་པའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་སོགས་པ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་དཔེའི་རྣམ་པ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པར་གང་ལ་གང་རིགས་པར་བསྟན་ཏོ། །རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་ སྟེ་དྲུག་པའོ།། །།ཡོངས་སུ་གྲེགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། གང་འདི་དེ་མངོན་སུམ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་འགྲུབ་པར བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ།།ཡོངས་སུ་གྲེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པར་རིག་པ་དང་། རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་ སྦྱར་བ་དང་གསུམ་ཚོགས་ན་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་དེས་པ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སོ་སོར་སྨོས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཡོངས་སུ་གྲེགས་པ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་བ་ནི་གྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་གཅིག་གོ།

粗显无常中有细微刹那的比喻是：如同毛毯中有线的部分会逐渐脱落，或如同泥团中有尘埃的部分会分解成极微尘。泥土和尘埃通过现量所见，这就是世间现量所成立。
显示看似恒常实为无常相续的比喻是：如同水流有清浊的差别时，前后显现不同，清净的水流也是前后不同；又如火焰和心识，当不同相续前后生起时显现差别，相似相续的存在也是前后不同。相似和现量所见，这就是世间现量所成立。
如同将装满水的瓶子倒置时，后滴水珠不会停留在前滴上；又如当结果时花朵便会凋落。前后通过现量所见，这就是世间现量所成立。其他情况也可以按照这些方式类推。
对于执著诸行为乐的人们，以比喻说明是苦：如同具有生老病等法，又如一切感受本性是苦，就像肩上的重担从左右两边转移一样，那种乐也是苦。又如四种威仪中任何一种长时保持都会成为痛苦。
以比喻说明一切法无我：有为法由因缘和合而成，如同车辆的组装，或如房屋的建造；无为法的自性中离于我，如同虚空中没有兔角。
说明有后世及业果不失的比喻，如《圣善护所问经》中所说的形式。其他三藏中出现的比喻形式，都应当依照其特征相应地运用。
这是自类比喻特征品第六。
关于遍知清净特征：所说的现量所见的特征、住于其中现量所见的特征、运用自类比喻的特征，由于这些是为了成立而一定的，应当知道是遍知的特征。
所谓遍知，就是对诸法现量所见、比量了知、运用自类比喻这三者和合时成立而决定，这就称为遍知的特征。分别提到现量等三者是特征的差别。遍知算作一个是以成立的意义为一。

།དེ་ གསུམ་ལྡན་ན་དོན་ལ་ངེས་པར་བྱས་བ་ནི་དཔེར་ན་སྔོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཞིག་ཐོས་ཏེ།ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་ལ་དེ་ལྟར་སུས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དང་འདྲ། དེ་ཡིན་པར་ཅིས་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འདྲ། དེ་དང་འདྲ་བ་གཞན་གང་ལ་སྲིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་གསུམ་མཐུན་ན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ནི་མ་རིག་པ་དང་ང་རྒྱལ་དང་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པས་ན། མི་ལས་བླ་མར་གྱུར་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བསྟན་པ་ལ་ མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ནི་དོན་ལོག་པར་འཛིན་པར་འགྱུར།ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་ནི་གང་གོམས་པ་ལ་ངན་དུ་བྱེད་པ་འབྱུང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་དབང་གིས་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པ་འབྱུང་བས་ན། ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ དབབ་པ་ཡང་དེ་ལྟར་དགོས་སོ།།ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་ལེའུ་སྟེང་བདུན་པའོ།། །།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལུང་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། གང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཤད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་།རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལུང་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་ས་རིགས་པས་བརྟག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་ པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཤད་པའི་ཆོས་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་གསུང་རབ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མི་གསུང་བས་ན། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་ནས་ཞི་བས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། ཆོས་གག་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་བཟླར་མེད་པས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་བར་དམིགས་ནས། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་གཉིས་ཀྱིས་ཞི་བར་སྟོན་པའོ། །རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་དེ བཞིན་ཉིད་བདུན་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། མདོ་འདི་ལས་གསུངས་པ་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི། གང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་ པའོ།།རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ། །གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ངས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བཤད་པའོ། །ལོག་པའི་ནན་ཏན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ངས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་བཤད་པའོ། །རྣམ་པར་ དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ངས་འགོག་པའི་བདེན་པ་བཤད་པའོ།།ཡང་དག་པའི་ནན་ཏན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ངས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བཤད་པ་བསྟན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་བདུན་པོ་དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་ཅིང་ཡང་གྲུབ་པའི་མཐའ་གཉིས་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེ་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཐོག་མ་མེད་པའང་འཁོར་བའི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཐོག་མའི་མཐའ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་དམིགས་སུ་མེད་པ་གཉིས་པའོ། །བདག་ མེད་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མེད་པ་དང་ཆོས་སོ་ཅོག་ཀྱང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་སྟེ་བདག་མེད་པ་དང་གཉིས་སོ།

具备这三者时，对于义理的确定，例如听闻了某个往昔的差别而生疑惑时，'谁见到如此'这样的说法如同现量，'以何为证其为是'这样的说法如同比量，'其他何处有与此相似'这样的说法如同自类的比喻，这三者相符时就如同'确信'一样。
由于众生具有无明、我慢、疑惑等，故对于超越凡人及出世间智慧境界的教示，由于无明的力量会错误理解义理，由于我慢的力量会轻视所熟悉的，由于疑惑的力量会对正确的教示不生信心，因此也需要以遮破相的方式来抉择。
这是遮破品第七。
关于极为清净的教证抉择相，一切智者所说如是：'涅槃是寂静'这样的说法，应当了知此等相似的内容是极为清净的教证抉择相。因此，以理智观察这五种相的差别是完全清净的，为了完全清净故应当宣说，这是解释其相。
一切智者所说之法是具有十二分教的经典，其一切义理除涅槃外别无所说，故说'涅槃即寂静'。
此涅槃又依大乘和声闻乘的方式分为两种。其为何？由于诸法本来寂静，故通达自性涅槃，任何法都无可超越涅槃，是无住涅槃；以及缘于厌离痛苦，是寂灭痛苦的涅槃，以此二者显示寂静。
'如是等相'是指诸法七种真如等。其为何？此经所说的生起真如，是诸行无始无终；相真如，是诸法人无我和法无我；了别真如，是诸行唯识；住真如，是我所说苦谛；邪勤真如，是我所说集谛；清净真如，是我所说灭谛；正勤真如，是我所说道谛的教示。
应当解释这些所说，这七种真如也依大乘和声闻乘的方式，虽然是一，但成为两种宗义。其为何？诸行无始也有轮回无始无终，和诸行的始边际和终边际不可得两种。无我也有如外道所计的'我'不存在，和一切法如幻而无我两种。

།འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པས་སེམས་པ་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཙམ་ལས་གཞན་མེད་པ་དང་གཉིས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་གཙེ་བར་མཐོང་ནས། འཁོར་བས་སྐྱོ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་བས་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་དང་གཉིས་སོ།།ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ཕྱི་མའི་རྒྱུར་འགྱུར་བར་རྟོགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པ་དང་གཉིས་སོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡང་དམིགས་ པ་ཅན་གྱི་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་མི་དམིགས་པའི་འགོག་པའོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་ནི། བཀྲི་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།ཡོང་ནི་མི་ལས་བླ་མར་གྱུར་པའི་གཙུག་ལག་དཔྱད་པ་ལ་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་གི་ཁ་དོར་དུ་མི་རུང་སྟེ། ལུང་ལས་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པར་བསྒྲུབ་དགོས་པས་ན། སྒྲུབ་པ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཀུན་ཀྱང་ལུང་དང་སྦྱར་རོ། །ལུང གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་སྟོན་པས་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་མཐུན་པར་སྟོན་ པས་ན་ལུང་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་ཚད་མར་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ་རང་བཟོའི་ལྷད་མ་ཞུགས་པས་ན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཁྱེན་པ་ ཉིད་དང་།རྐང་པར་ལྡན་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་རིག་པ་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ལྷ་དང་མིའི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ སྟོན་པ་དེས་གསུངས་སོ།།དེའི་རྒྱུ་ནས་ཆེ་བའི་བར་དུ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བོ་སྲིད་པ་བསྟན་པ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་གཅིག་གིས་མ་ཡིན། བྱེད་པ་གཅིག་གིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན། ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་གི་ རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུའི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་ངོ་།བཅུ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བཅུ་ལས་འགྱུར་རོ་ཞེས་ རྒྱས་པར་གསུངས་པ་འདི་ནི།རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ། །འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འདི་ལྔས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་མེད་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཁྱེན་ལ་སྐལ་བ་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན་ཀྱང་སོ་སོའི་བསམ་པ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པར་མཛད་པ་འདི་ནི་སའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ།

所谓'诸行唯识'，有二种：一是思维主宰一切诸行，二是一切诸行仅是心识所分别而无他。
苦谛也有二种：一是见到五蕴为三苦八苦所逼迫而厌离轮回，二是见到诸行是苦而对一切众生生起大悲心。
集谛也有二种：一是了知烦恼是后蕴之因，二是了知其自性完全清净。
灭谛也有二种：有所缘的灭谛和无所缘的灭谛。
道谛也有二种：八正道和十波罗蜜多。如是二种，应知是引导义和决定义的差别。
对于超越人类的殊胜论典抉择，不能仅仅依靠语言名相的成立，因为需要依照经典来修证，所以一切修证和所修证的都要与经典相应。
经典的特征是以法印、三解脱门（空性、无相、无愿）印证而建立。
为何经典是极为清净的呢？因为三世诸佛都宣说相同的法，故称为经典。具足法的量的特征且无私意杂染，故称为极为清净。
这些法是如何出现在世间的呢？如来、应供、正等正觉、明行足、善逝、世间解、调御丈夫、无上士、天人师、佛世尊出现于世间，如其所证悟一切法，如是为他宣说。
其因乃至广大为何？如来出现于众生世间教法中，非由一因，非由一缘而生，乃由无量无数百千次第圆满而以十种方式显现。
何为十种？无量增上意乐、大慈、无量大悲、无量行愿等十种无量而成就，如是广说，此为显示因相。
如圣者佛地所说，法界清净、大圆镜智、平等性智、妙观察智、成所作智，以此五智于一切法无能取所取而遍知一切，并令有缘众生随各自意乐而成就，此为显示地相。

།དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་མདོ་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།སུ་གང་འཇིག་རྟེན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་སྒྲ་རྣམ་པར་གྲགས་ཤིང་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྟོབས་བཅུས་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ བཞི་དག་གིས་དེས་བཤད་པ་ལ་ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒལ་དུ་མེད་ཅིང་བརྩད་དུ་མེད་པ་དང་།སུའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྣང་ཞིང་། དགེ་སྦྱོང་བཞི་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། མཚན་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་ བརྒལ་དུ་མེད་ཅིང་བརྩད་དུ་མེད་པ་དང་།དགེ་སྦྱོར་དམིགས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཅི་ཞིག་མཁྱེན་ཅེ་ན། འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྤྲིན་ལ་སོགས་པའི་ མདོ་ལས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཆེ་བ་ནི་མི་ཆགས་པའི་བསམ་གཏན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཐའ་དང་ཀུན་གྱི་མཐའ་མི་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚད་མེད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་གྱི་ཡུལ་ཚད་མེད་ པ་དང་།འཕྲུལ་གྱི་སྙན་གྱི་ཡུལ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཞིག་ལ་མཐའ་མེད་པའི་གཟུགས་མཐའ་མེད་པའི་སྒྲ་གསན། མཐའ་མེད་པའི་ཆོས་མཁྱེན་ཏེ་དུས་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།

从《解深密经》中所说的一切智者的特征有五种：凡是在世间中广为人知的一切智者之名号，
具足三十二大士相，
以十力断除一切众生疑惑，
以四无畏法宣说，令一切诤论者无可争辩，
于其教法中显现八正道，显现四沙门果，
如是名号、相好、断疑、无可争辩、修行所缘，应知是为一切智者五种特征，此是宣说果相。
若问一切智者了知何事？根据《宝云经》等经典所说，一切智者的殊胜在于：无著禅定者以三昧行境，不得边际与一切边际，
如来无量色身现前成就，
神通眼境无量，
神通耳境无量，
以无量智慧于一刹那、一瞬间、一须臾中，听闻无边色相、无边声音，了知无边法，于三世亦无碍。

། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་བའི་མདོ་ལས་བྱུང་བ་དབུ་ལ་གཙུག་ཏོར་ཡོད་པ་དང་། དབུ་མཐོན་མཐིང་ལ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང་། དཔྲལ་བ་མཉམ་ལ་ཆེ་བ་དང་། སྨིན་མཚམས་ཀྱི་མཛོད་སྤུ་དང་། སྤྱན་མཐོན་མཐིང་ལ་རྫི་མ འདྲ་བ་དང་།སོ་བཞི་བཅུ་ཐགས་བཟང་བ་དང་། མཆེ་བ་དཀར་བ་དང་། འགྲམ་བ་སེང་གེ་འདྲ་བ་དང་། ལྕེ་ཆེ་ཞིང་སྲབ་པ་དང་། རོ་སྟོད་སེང་གེ་འདྲ་བ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་དང་། སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། ཕོ་མཚན་མི་སྣང་བར་ནུབ་པ་དང་། བརླ་ གང་ཞིང་ཟླུམ་པ་དང་།བྱིན་པ་རི་དགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཨེན་ཡ་འདྲ་བ་དང་། ཞབས་ཀྱི་རྟིང་པ་ཆེ་བ་དང་། ཞབས་དང་ཕྱག་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་དང་། ཞབས་དང་ཕྱག་གི་སོར་མོའི་བར་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་དང་། ཞབས་དང་ཕྱག་གི་སོར་མོ་རིང་བ་དང་། ཞབས་ཀྱི་སྟིང་མཐོ་བ་དང་། རོ་ བྲོ་བའི་མཆོག་དང་།དཔུང་མགོ་ཟླུམ་པ་དང་། བདུན་མཐོ་བ་དང་། པགས་པ་སྲབ་ལ་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་འདྲ་བ་དང་། མ་བཏུད་པར་ཕྱག་པུས་མོའི་ལྷང་ལ་རེག་པ་དང་། ཞབས་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཞབས་དང་ཕྱག་གི་མཐིལ་ན་འཁོར་ལོའི་མཚན་ཡོད་པ་དང་། ཚངས་པའི་ དབྱངས་དང་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་བ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་ པ་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཛིན་པ་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་ཐ་མ་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྣམ་པར་འཇོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་དྲན་པ་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། ཤི་འཕོ བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་།ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་མི་འཇིགས་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། བར་ཆད་ཀྱི་ ཆོས་རྣམས་གཞན་མ་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་ལུང་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་ལམ་དེ་ཁོ་ན་ལ་མི་འཇིགས་པའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་ དག་པའི་རྟོག་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དགེ་སྦྱོང་བཞི་གང་ཞེ་ན། ལམ་སྟོན་པ་དང་། ལམ་རྒྱལ་བ་དང་། ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། ལམ་སུན་འབྱིན་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཡེ་ཤེས་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་མ་ལུས་པར་རྫོགས་པས་ན། དགེ་བ་ཐམས་ཅད་མངའ་བ་ནི་ས་ཆེན་པོ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི རྐྱེན་གྱི་རྐྱེན་ལས་འགྱུར་བ་ནི་ས་ལས་སྐྱེའོ་ཅོག་ལ་ཐབས་མི་ཤེས་པས་སྤྱད་ན་ནི་རྩི་ཡང་དུག་ཏུ་འགྱུར།ཟས་ཀྱང་ནད་དུ་འགྱུར། ཐབས་ཤེས་པས་སྤྱད་ན་ནི་དུག་ཀྱང་བདུད་རྩིར་རུང་། ཟས་ཀྱང་སྲོག་གི་ཟུངས་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།

什么是大士三十二相？根据《方广大游戏经》所说：顶有肉髻相，头发绀青右旋，额头平正广大，眉间白毫相，眼睛绀青如莲，具四十齿整齐，牙齿洁白，颊如狮子，舌大而薄，上身如狮子，如尼拘陀树身量匀称，一一毛孔生一毛，阴藏隐没，大腿圆满，小腿如羚羊王，足跟广大，手足柔软，手足指间有网，手足指长，足背高耸，味觉最胜，肩圆满，七处高满，皮肤细薄金色，不弯腰手能触膝，足安稳住，手足掌有轮相，梵音具足。这些就是大士三十二相，从如来身上显现。
什么是如来十力？根据《圣菩萨藏经》等所说：知是处非处智力，知过去未来现在业因果报智力，知种种胜解智力，知种种界智力，知根胜劣智力，知遍趣行智力，知诸禅解脱三昧等持烦恼清净相应智力，知宿住随念智力，知死生智力，知漏尽智力。
什么是四无畏？即是：于一切法现等正觉无所畏，于漏尽智无所畏，说障法决定授记无所畏，说出离道无所畏。
什么是八正道？即是：正见、正思维、正业、正语、正命、正精进、正念、正定。
什么是四沙门？即是：示道、胜道、住道、污道。
一切智者由于长久以来圆满积累智慧和福德资粮，成就一切善法，如同大地。对此，若不知方便而使用，则如同草药变成毒药，食物也会成为疾病；若知晓方便而使用，则毒药也可成为甘露，食物也能成为维持生命的营养，皆由他缘而转变，如同从地生长的一切。

།ཆོས་སོ་ཅོག་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་ཀྱང་ སེམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན།དེའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ནམ་མཁར་འགྲོགས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་སྒྲིབ་པ་ལས་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་དང་བཅས་པའི་སྨོན་ལམ་ གྱིས་མཉམ་པ་མེད་པ་དང་།མཉམ་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་སྐུ་མི་གཏོང་སྟེ། མཐའ་མེད་པའི་མཐར་འཛིན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་བྱུང་བས་ན། ཕལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁྱད་ཞུགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ཤེལ་དང་རྡོ་བ་གཉིས་སྲ་བའི་རང་བཞིན་དུ་ འདྲ་ཡང་།ཤེལ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བས་རྡོ་རྗེ་ལྟར་གཞན་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པར་སྣང་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མཐུ་ལས་གྱུར་བས་ན། རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བར་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་དག་ པའི་ལུང་སྟོན་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའི་ལུང་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་ལུང་གཉིས་གཅིག་ལས་གཅིག་ཤེས་པར་རུང་བ། ཅི་ལ་ཞུགས་པའི་མཐུས་ཤེས་ པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཞུགས་པའི་མཐུས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ཆོས་ཀུན་བགྲོ་བའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་བཅུས་སངས་རྒྱས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་འདྲ་ བའི་སངས་རྒྱས་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་། སེམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། བཏགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། མདུན་དུ་གཞག་པའི་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་དང་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མདུན་དུ་གཞག་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་གཟུགས་བྱས་པ་ཡིན། བཏགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དང་མཁན་པོ་ཡིན ཏེ།མདུན་དུ་གཞག་པའི་སངས་རྒྱས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པས་བཏགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པར་འགྱུར། བཏགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པས་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར། སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་ ལ་ཡིད་ཆེས་པས།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སྨོན་ལམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་འགྱུར།སྨོན་ལམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སེམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར། སེམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ འབྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རྒྱུ་འདྲ་བའི་སངས་རྒྱས་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལུང་གི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ནས་ དེ་གཉིས་ཀ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ།

虽然了知一切诸法无余，但因为仅以心识观察而通达，所以不被其过失所染，就像色相与虚空相伴，而虚空却无所执著一样。
因为众生未从障碍中解脱，所以以具大悲心的无与伦比的愿力，不舍五蕴之身。虽然执著无边之边，但因为是从圆满清净的智慧中生起，所以与凡夫的五蕴有所不同，就像极其清净的水晶和石头虽然本性同样坚硬，但水晶因为法性明净，如金刚般对他人无有障碍一样。
虽然显现于三界中行，但因为是从三昧力所生，所以无分别而显现种种行为，如同镜中显现影像一样。
宣说清净教法也是一切智性。这样的一切智性的特征也是从清净教法中所说。如是一切智性与教法二者可以互相了知。
若问：依靠什么力量而能了知？依靠入于法理的力量而能了知。
这是什么呢？如《圣法集经》中所说：'善男子，菩萨以入于十种法理而应了知佛陀。何为十种？即：相似因佛、异熟果佛、三昧佛、愿力佛、心佛、自性佛、圆满受用佛、化身佛、假名佛、所安立佛。'并广说彼等差别。
其中所谓'所安立佛'是指佛像，'假名佛'是指亲教师和和尚。由现前缘取所安立佛而对假名佛的言教生起信心并作承事。
由承事假名佛而对化身佛生起信心。由信化身佛而通达圆满受用佛的法理。由通达圆满受用佛的法理而通达自性佛。由通达自性佛而通达愿力佛。
由通达愿力佛而通达三昧佛。由通达三昧佛而通达心佛。由通达心佛而通达异熟果佛的加持。由通达异熟果佛的加持而通达相似因佛。
由此互相观待而通达一切智性的特征与教法的特征这二者。
第八品 极清净教法特征品

། །།ཚད་མའི་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཀའ་ཐང་ལ། གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེ་ཡང་། དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་ མ་དང་།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་དང་། མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཚད་མ་འདི་དག་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཞེས་ལྟག་འོག་སྤུན་ཏེ་སྦྱར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་དག་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་ཚད་མར་སྟོན་ཅིང་ཚད་མར་མི་རུང་བ་ལ་ཚད་མར་འཛིན་པར་ བྱུང་བ་དང་།འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མཁྱེན་ནས། ལོག་པར་ལྟ་བའི་དྲ་བ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མ་འདི་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིང་ཐུང་ལ་སོར་ལ་སོགས་པས་གཞལ་བ་དང་། མང་ཉུང་ལ་བྲེ་ལ་སོགས་པས་གཞལ་བ་དང་། ལྕི་ཡང་ལ་སྲང་ ལ་སོགས་པས་གཞལ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།ཚད་མ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་གསུམ་མོ། །ཚད་མ་གསུམ་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་བསྒྲིབས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་པ་དང་། དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བསྒྲིབས་པའི་ཆོས་དང་གསུམ་ཡོད་པས་ཚད་མ་ཡང་ གསུམ་དུ་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ཡང་ཞེས་བྱའོ། །ཚད་མ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་གཅིག་ཀྱང་ལྔ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་ ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་ཅེ་ན། མངོན་སུམ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ནོར་རམ། མ་ནོར་གཏན་ལ་དབབ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་བས་དོན་ལ་ངེས་པར་གཞོག་ སྟེ།མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་གསུམ་ཚོགས་ན་འགྲུབ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པས་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་མའི་གྲངས་སུ་ཆུད་དོ། །ལུང་གིས་ནི་མི་ལས་བླ་མར་ གྱུར་བའི་ཆོས་ཡོད་པར་མི་ཤེས་པ་དེས་མཚོན་ཅིང་སྟོན།མཚན་ཉིད་འདི་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོང་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱང་རུང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱང་རུང་། གང་ལ་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཅོག་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པས་རྟོགས་ པར་འགྱུར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དང་། ཤེས་པར་དཀའ་བ་རྣམས་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་རེ་རེ་དང་མཐར་གྱིས་སྦྱར་ཞིང་བརྟག་དགོས་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གསལ་བར་མངོན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དང་ཤེས་པར་སླ་བ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་ཚད་མས་ རྟོགས་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི་དེ་དག་གི་གཞལ་བྱ་ཡར་འདྲིས་པའི་ཤས་ཆེ་སྟེ།ལན་དུ་མར་བསླབ་མི་དགོས་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མྱུར་ཞིང་ཕྲ་སྟེ་གསལ་བ་མི་མངོན་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཚད་མའི་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཀའ་ཐང་གི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པའོ།། །། བཀའ་ཐང་གིས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མར་བྱས་ལ། དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་གང་ཞེ་ན། མ་བསྒྲིབས་པའི་ཡུལ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་སྔོན་དུ་དྲངས་པའི་སྟེང་དུ་ཉེ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

关于量的数目和性相的教法：
论证的理由也就是如此，现量、比量、信许教量以及以五种性相而圆满清净。
为何宣说这些量呢？上下相连而言之，因为知晓三界众生有将非量执为是量、将不应是量执为是量的过去、现在、未来之事，为了遣除邪见之网而宣说此等量。
所谓量，就像是以寸等来度量长短，以升等来度量多少，以秤等来度量轻重一样。量有现量、比量和信许教量三种。
所说三量，是因为有显现的事物、隐蔽的事物以及极为隐蔽的法三种，故而宣说量也有三种。
因此，称为现量、比量和信许教量。
这些量的性相，每一种都应当了知为五种，即所说的五种圆满清净性相。
因此说以五种性相而圆满清净。
如何圆满清净呢？现量是由比量来判定是否有误，比量则由现量体验而确定其义。
对这现量和比量二者有怀疑时，则由自类的比喻来明显显示。
这三者和合则必定成就，由于决定为一而圆满无碍，故归入世间量数。
教量则显示并教导不了知有超越人的殊胜法之事。
由此五种性相而得以圆满清净。
无论是世间法还是出世间法，凡是理解其义之处，皆由圆满清净性相具足而得以了悟。
对于出世间法和难以了知的诸法，需要逐一对应并观察五种性相，因此性相的差别明显可见。
世间法和容易了知的诸法虽然由四种性相的量而得以了悟，但由于其所量已经熟悉，无需多次学习，故性相的差别虽迅速而细微，不明显却自然显现。
这是量的数目和性相教法品第九。
教法将现量作为量，其中何为现量呢？对于无障碍的对境，由现量引导，加上近比量等五种性相而圆满清净者是也。

།དེ་གང་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པའི རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་ལས་གཅིག་དང་དེས་དྲངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་གཉིས་ཀྱིས་བདག་བདག་གི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པ་ཅི་ཡོད་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་གྱུར་བ་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་གང་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་དག་གི་རྟགས་ལ་སོགས་པར་བཅས་པ་མངོན སུམ་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་ནས་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉེ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།དེ་དང་རིགས་གཅིག་པ་གཞན་ལ་ཡང་འདི་འདྲ་བར་ཡོད་པ་འཇིག་རྟེན་ལ་སྒྲུབ་པ་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་གསུམ་མཐུན་པས་སྒྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པར་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ལུང་ལས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྦྱར་བའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་གིས། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཡུལ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ དམིགས་པ་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་སྦྱར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཞལ་ཞིང་སྒྲུབ་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་གང་འདུ་བྱེད་དུ་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་སྐྱེས་ནས་སྔ་མ་འགག་ པར་དམིགས་པ་དང་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་བྱ་བ་ཕྱི་མ་མེད་ཅིང་སྔ་མ་གཏོང་བར་དམིགས་པ་དེ་དག་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་གཞན་དང་གཞན་བྱུང་བའི་ཚེ། སྔ་མ་འགག་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པ་ནི་ཉེ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ནང་ནས་ཀྱང་མི་རྟག་པར་མངོན་པ་མེའི་རྒྱུན་ལ་མེ་ལྕེ་འགགས་ནས་མདག་མ་ལས་ཐལ་བ་དང་སོལ་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། བྱིན་གྱིས་སྲིད་པ་དང་སྦྱར་ཞིང་ མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དོ།།མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་ཚོགས་པས་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཉེ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་དམིགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ ཉམས་ཀྱིས་ཚོར་ཏེ།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དག་མི་བཟོད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ལས་བལྟས་ཏེ། འབྲས་བུ་ལས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་དཔགས་ཏེ། ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཉེ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ནང་ནས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བར་མངོན་པ་སྐྱེ་བ་དང་།ན་བ་ལ་ལོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའམ་སྤྱོད་ལམ་བཞི་ལས་གག་ཀྱང་རུང་རིང་དུ་གནས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། བྱིན་གྱིས་སྲིད་པ་དང་སྦྱར་བ་ ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དོ།།མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་ཚོགས་པས་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པའི་ལུང་ལས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཞིས་འབྱུང་བ་ནི་ལུང་ གི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྲུབ་པའོ།

什么是这些呢？眼等五识中的任一识以及由其所引发的意识这两者，对自己的对境以任何形式各自亲自领悟，这是现量的性相；
对于那些现量所缘取的对境的标志等，以现量推度而了知通达，这是比量的性相；
对于与此同类的其他事物也同样存在这种情况，以世间成立的自类喻例的性相；
由这三者和合而成立的决定性，是遮诠的性相；
具有一切智者所说的确定性相的教证中所说的诸法性相，这是教证的性相。
仅以意识对法界等自己的对境现量所缘取，也同样可以配合这五种性相。
现量量以五种性相圆满清净，对无常等的衡量和成立，如前所说，凡是了知为有为法的一切相似与不相似的相续，后生而前灭的所缘，以及相似与不相似的后无前舍的所缘，这些各自亲证即是现量的性相。
其中，当相似与不相似的相续不断产生时，由于前者灭去而了知通达是无常性，这是比量的性相。
诸行虽具有常性的性相，但从内在也显现为无常，如火焰相续中火焰灭去后，从火炭变成灰烬和炭，以此为喻来说明，配合展示而成立无常，这是自类喻例的性相。
这三种性相和合成立而一意确定，是遮诠的性相。
通达一切智者所说的，是比量的性相。
'一切有为法皆无常'的教证，是教证的性相。
如是，以五种性相圆满清净的现量成立无常。
对于一切有为法是苦的所缘，以生等过患亲身感受而各自证知，是现量的性相。
从如不能忍受苦受的方式来观察，从果推知是苦性而通达，是比量的性相。
诸行虽具有苦的性相，但从内在也显现为苦，如生病等别法存在，或者说四种威仪中任何一种若长时安住也如是痛苦，以此为喻来说明，配合展示，是自类喻例的性相。
一切智者所说的三藏教证中所说'一切有为法皆是苦'，是教证的性相。
如是以五种性相圆满清净的现量成立是苦。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ལ་འདི་སྐད་བདག་གི་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བ་ལྟར་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཁྱད་པར་མ་དམིགས་པ་ན་བདག་མེད་པར་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ནི་མངོན་ སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་པའི་རྟགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །གང་ཡང་མི་དམིགས་པས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཉེ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་མེད་པའི་ནང་ནས་ཀྱང་ རང་དབང་མེད་པར་མངོན་སུམ་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ལ་སྡོད་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའམ།ཤིང་རྟ་སྦྱར་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེས་བསྟན་ཅིང་བདག་ཡོད་པ་མི་སྲིད་བ་དང་སྦྱར་བ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་ཚོགས་པས་འགྲུབ་ལ་གཅིག་ཏུ་ ངེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།གང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའི་ལུང་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་བདག་མེད་པར་གྲུབ་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཞེ་ན།བསྒྲིབས་པ་མེད་དེ། དམིགས་པས་མངོན་སུམ་མོ། །མཚན་ཉིད་མི་འགལ་བས་གཏན་ལ་ཕེབས་པས་ན་ཚད་མའོ། །གཞན་ཡང་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་མཐོང་ན། སྐྱེས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་། མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ དུང་ལ་སེར་པོར་དམིགས་པ་དང་།རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཟླ་བ་ཚེས་པ་ལ་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་དང་། རྣ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པས་རླུང་དང་ཆུད་བའི་སྒྲ་རྟག་ཏུ་ཐོས་པ་དང་འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྟགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོའི་ནང་ན་ གང་ལས་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའམ་མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་།རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཞུགས་བ་དང་། རྣ་བར་རླུང་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེ་འདྲ་བར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཉེ་བའི་རྗེས་སུ་ དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ནང་ན་ཤེས་པར་སླ་བ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། དྷ་དྷུ་ར་ཟོས་ན་རི་ལུ་སེར་པོར་སྣང་བ་དང་། མིག་དར་གྱིས་གཡོགས་ཏེ་བལྟས་ན། ཟླ་བ་གཉིས་གསུམ་ཡན་ཆད་དུ་མཐོང་བ་དང་བྲག་ཅའི་སྒྲ་བྱུང་ ན།སྨྲ་བ་ཡོད་པ་འདྲ་བར་གྲག་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའང་རྐྱེན་ལས་གཞན་དང་གཞན་དུ་དམིགས་པ་སྲིད་བ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་ཚོགས་པས་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲེགས་ པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་བཞིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་གྲུབ་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ལ་གང་རིགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པ་དེ་དང་དེས་མ་བསྒྲིབས་ཏེ་མཐོང་པས་ན་མངོན་སུམ་མོ། །རང་བཞིན་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ དེ།རྐྱེན་གྱིས་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་འབྲང་བས་ན་ཚད་མའོ། །ཡང་གཞན་དུ་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམས་ཏེ། རུས་པ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། ཟད་པར་ས་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བ་དང་། བདག་མཐེ་བོ་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པར་དམིགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེའི་ཚེ་སྔོན་མ་བསྒོམས་པ་ནི་འདི་དག་མེད་པ་ལས་བསྒོམས་པའི་མཐུས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཉེ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

对于一切法无我，如同说我的特征那样，常一无差别时，无我是由自己各别了知，这是现量的特征。五蕴中与我的特征相关的标志等六种。由不可得而了知无我性，通达这一点是比量的特征。
在诸行无我中，也无自在，现量所见如瓶等依缘而住，或以车乘配合为喻来显示，并结合我不可能存在，这是自类比喻的特征。由这三种特征聚合而成就，决定为一即是遍知的特征。
从一切智者所说的教证中出现'一切法无我'的教证特征。如是由五种特征清净的现量成就无我。为何是现量量呢？因为无遮蔽而得见，故为现量。由相不相违而决定，故为量。
复次，见到幻化人时，如实见到人的差别相，或如黄眼病者见白螺为黄，或如眼翳者见新月为二，或如耳病者常听闻风水声，如是等类是自己各别了知，即是现量的特征。
在六种标志等中，从何者而了知，因此知是幻化，或知是黄眼病所染，或入眼翳过患，或耳入风等缘故，了知非彼而现似彼，通达这点是比量的特征。
在依缘而显现种种中，易知者如阳焰现似水，或食曼陀罗见丸药显黄，或以布遮眼而视则见月亮二三乃至多个，或起回声时似有言说般响起，如是等类非自相而依缘显现种种可得，是自类比喻的特征。
由这三种特征聚合而成就，决定为一即是遍知的特征。如是由四种特征清净的现量成就知是幻化等。为何如此？于何处遇何理由之缘，由彼彼无遮而见故为现量。通达自性了知，因缘所转故不随行，故为量。
又复于瑜伽师修习见白骨等，或见遍处地等，或见我如拇指大，如是等所缘是现量的特征。尔时了知通达先前未修时无此等，由修习力而生起，这是比量的特征。

།སྔོན་སྦྲུལ་དང་སྡིག་སྦྲུལ་དག་གིས་སྔངས་པའི་མིག་སྔར་ ཐག་པའི་དུམ་བུ་དང་།སོལ་བའི་གྲུགས་མའམ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་སྦྲུལ་ལམ་སྡིག་སྦྲུལ་ལྟ་བུར་མཐོང་ཞིང་སྔངས་པ་འབྱུང་བ་ཡང་སྲིད་པ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་ཚོགས་པས་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།གང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པའི་ལུང་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སེམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ མངོན་སུམ་གྱིས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བར་གྲུབ་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ན་མངོན་སུམ་མོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སེམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །བཀའ་ཐང་ གི་མངོན་སུམ་ཚད་མར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པའོ།། །།བཀའ་ཐང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚད་མར་བྱ་བ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་གང་ཞེ་ན། བསྒྲིབས་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་སྔོན་དུ་དྲངས་པའི་སྟེང་དུ་མངོན་སུམ དུ་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་གང་ཞེ་ན། རྟགས་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བློས་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་ བ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།རྟགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡོད་ན། དེ་ཡོང་གིས་ཅི་ལ་གནས་པ་སྔོན་བདག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་ཏེ་དྲན་ན་ཡང་རུང་གཞན་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཚིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ ལས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཉེ་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་དེ་དང་རིགས་གཅིག་པ་གཞན་ཡང་འདི་འདྲ་བ་ཡོད་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲུབ་པ་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དང་།མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་མཐུན་པས་འགྲུབ་ཏུ་རུང་སྟེ། བསྒྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་བས་ན་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པར་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ལུང་ལས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྦྱར་བའོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚད་མ་མཚན་ཉིད་ལྔས་ ཡོངས་སུ་དག་པས་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་ལ་གཞལ་ཞིང་སྒྲུབ་པ་ནི།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་ལས་ལྔ་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་པ་དང་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་བྱུང་ཞིང་འགག་པ་ལ་དེ་བས་ཀྱང་མྱུར་བར་སྐད་ཅིག་པ་ཡོད་པར་ དཔག་པ་ནི་ཆོས་དང་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།སྐད་ཅིག་པ་ཕྲ་མོ་ལ་མི་རྟག་པ་རགས་པ་གནས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ནང་དང་ཕྱིའི་འདུ་ བྱེད་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་མགྱོགས་པ་དང་།མེ་ལྕེ་འབར་བའམ་ས་གཟུག་པོ་ལ་ཆུ་འབབ་པའི་རྒྱུན་མགྱོགས་པ་དམིགས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་ཚོགས་པས་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ ངེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

从前被蛇和毒蛇惊吓过的人，在眼前看到绳子的碎片和炭灰堆或其他物体时，也会将其误认为是蛇或毒蛇而产生恐惧，这是同类比喻的特征。这三个特征集合而成就，确定为一体，是周遍障碍的特征。一切遍知所说的三藏经典中说'一切法唯心'以及'心能主宰一切法'，这是经典的特征。如是以五种特征清净的现量所修而成就。
为什么呢？当见到心所分别完全成熟时即为现量。了知无实体唯是心的分别，通达即为清净。这是《教藏》之现量为量的第十品。
《教藏》之比量为量：什么是比量？对于所障碍的境，依靠现量所见的标志而推理，在此基础上以现量亲证等五种特征而清净。这是什么呢？依靠现量所见的标志等存在，随后以智慧推度与其相关而未被现量所见的事物，这是比量的特征。
如果现量见到某种标志等，则或是忆及自己曾经现量所见，或是从他人现量所见的言语相传而了知，这是近现量的特征。世间成立与此同类的其他事物也是如此，这是同类比喻的特征。这三种特征和合而成，确定为一体，是周遍障碍的特征。
遍知所说确定的特征相应的经典中，法的特征如何宣说，即是经典的特征。比量以五种特征清净，用以度量和成立刹那等，如比量特征品中所说的五种。
诸行因缘灭与不同相续后生灭更为迅速的刹那性，这是法与因的比量特征。微细刹那中安住粗大无常，圣者们现量见一切行皆是刹那性，这是近现量的特征。
内外诸行心相续迅速变化，如同火焰燃烧或坚固地面上水流急速可见，这是同类比喻的特征。这三种特征和合而成，确定为一体，是周遍障碍的特征。

།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པའི་ལུང་ལས། སྐད་ཅིག་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་། ཉེ་བའི་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། གནས་པའི་ནི་འདུག་པར་ བྱེད་རྒ་བ་ནི་རྙིངས་པར་བྱེད།མི་རྟག་པ་ནི་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་གཏན་ཚིགས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་ བསྒྲུབ་པོ།།སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་ལས་ན། འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་ཡང་དེའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲོ་བར་དཔག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་ལས་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཟད་ཅིང་ འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་སྐྱེ་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།འཕགས་པ་བཟང་སྐྱོང་གིས་དྲིས་པའི་མདོ་ལས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའང་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྲོ་སྟེ། དཔེར་ན་ རླུང་གི་ཁམས་གཟུགས་བལྟར་མི་སྣང་བ་ལྡང་ཞིང་འགྲོ་བ་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དྲི་ཞིམ་པོ་དང་རུལ་པ་ལ་སོགས་པ་དྲི་ང་བ་གང་དང་ཕྲད་པ་དེའི་དྲི་ཁྱེར་ཏེ་མནམ་པར་འགྱུར་བ་རླུང་དེའི་གཟུགས་ཀྱང་མི་དམིགས།དྲི་དེའི་གཟུགས་ཀྱང་མི་དམིགས་མོད་ཀྱི་རླུང་གི་རྒྱུན་ཀྱང་མི་འཆད་ ལ་དྲི་ང་བ་དང་ཞིམ་པོ་སོ་སོའི་རོ་ལས་ཀྱང་མ་གྱུར་པར་མནམ་པར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གཟུགས་མེད་མོད་ཀྱི། གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་མངོན་པ་དང་འདྲ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ལས་གང་བྱས་པའི་རྒྱུས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ ཏུ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་ནི་མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་གཟུགས་གང་བསྟན་པའི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་དང་།འཇིམ་པ་ལ་རྒྱ་ཅི་འདྲ་བས་བཏབ་པའི་འབུར་སྣང་བ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་ཚོགས་པས་འགྲུབ་ པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།གང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པའི་ལུང་ལས་སེམས་ཅན་འཆི་ཀར་རྔུལ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྟགས་ལས་གནས་གར་སྐྱེ་བ་བཤད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་མངལ་ལ་ སོགས་པར་སྐྱེ་བ་ན་འདུ་ཤེས་ཅི་འདྲ་བ་དང་བཅས་ཏེ།འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པོ། །བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ སྨིན་པ་མྱོང་བ་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་གནས་པ་འདིའི་ཚུལ་གྱིས་ལས་ཀྱི་སྨིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་དཔག་པའི་ཆོས་དང་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ལས་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་ མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།

从一切智者所说的三藏教法中，在每一刹那中都具有四种有为相及四种近相：生起即是产生，住即是安住，老即是衰败，无常即是毁灭等广泛的理由，这是可信教证的特征。如是以具有五种特征的比量成立一切有为法是刹那性的。
由现量可见众生安住于各种业中，由此可推知他们以同样方式前往他世，这是因、业、法的比量特征。凡夫寿命行尽而转生他世，这为圣者们所现见，这是近现量的特征。
在《圣善护所问经》中说到前往他世时，无色蕴识前往，譬如无法见到形体的风界升起而行进，当遇到花等香气或腐烂等臭气时，携带其气味而成为可嗅，虽然看不见风的形体，也看不见气味的形体，但风的相续不断，而能嗅到各自不同的臭香气味。
同样，虽然识和业二者都无形体，但其异熟果报如同其果的显现，否则由所造业的因在他世转生色身，就如同镜中所显现的影像，以及泥土上印下何种印记而显现凸起一样而生起，这是自类譬喻的特征。
由这三种特征和合而成就的决定性，是遍知的特征。
如一切智者所说的三藏教法中，由众生临终时出汗等征兆而说明投生何处，以及转生他世胎等时具有何种想而趣入等广泛的理由，这是可信教证的特征。如是以具有五种特征的比量成立有他世。
由现见安住于善不善业而感受苦乐果报，以此方式推知业果不失，这是法和因的比量特征。
业和果报的异熟为圣者们所现见，这是近现量的特征。

།དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཀྱང་འཚེར་དོགས་མེད་པ་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་བྱ་དགའ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕན་འདོགས་པའི་བདེ་བ་མྱོང་། མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཀྱང་འཚེར་ཞིང་འཇིགས་ལ། གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཆད་པས་བཅད་པ་ལ་ སོགས་པ་གནོད་པར་བྱ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དང་།ཚོང་པ་ཚོང་སྤྱོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་སྐམ་རྫས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡུལ་པ་ཞིང་རྨོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་ནས་འབྲས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲོག་པ་ཕྱུགས་འཚོ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་ཤེ་དང་ ཕྱུགས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ཏེ་གང་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་བརྩོན་པ་དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པའི་བསོད་ནམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་འདྲའོ། །གང་ཚོང་སྐྱོང་ཆེ་ལ་གཟུངས་མི་རུབ་པ་ནི་བརྐམ་རྫས་ཀྱིས་རྒུད་པ་དང་། གང་ དོག་ལ་ངན་ཅིང་ཆང་དད་ཆེ་བ་ནི་ནས་འབྲས་ཀྱིས་རྒུད་པ་དང་།གང་འཚོ་སྐྱོང་ཞན་ཅིང་ཕྱུགས་ལ་མིག་ཆེ་བ་ནི་རྐང་འགྲོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་དེའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཚན་ཉིད་དེ་ གསུམ་ཚོགས་པས་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པའི་ལུང་ལས། ལས་གང་བྱས་པ་ལས་སྨིན་པ་ཅི་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལུང་ གི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་ལྔས་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་སྒྲུབ་པའོ། །མཚན་ཉིད་དེ་རྣམས་ནང་མི་འགལ་བར་སྒྲུབ་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚད་མའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པ་ལ་དཔོག་པས་ན་རྗེས་སུ་ དཔག་པའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་མེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚད་མའོ། །བཀའ་ཐང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ལ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་གང་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་བསྒྲིབས་པའི་ཆོས་ལ་མཚན་ཉིད་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ལས་འབྱུང་བས་སྔོན་དུ་དྲངས་པའི་སྟེང་དུ་ཉེ་བའི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་སྟོན་པ་དང་བཅས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལུང་ལས་གང་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་དག་གིས་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་ནས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་ ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཉེ་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གི་བློས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་ན་ཡང་འཐད་པར་བཟུང་དུ་རུང་སྟེ།ཉེ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཁས་ལེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་སྡེར་གཏོགས་པ་གཞན་དང་ མཐུན།ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཁས་ལེན་པ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེར་གཏོགས་པ་གཞན་དང་མཐུན་པ་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་དེ་གསུམ་ཚོགས་པས་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་སྦྱར་བའོ།

行善之人不仅自己无有恐惧，还能获得他人给予奖赏等利益带来的快乐。作恶之人不仅自己恐惧害怕，还要遭受他人惩罚等伤害带来的痛苦。
商人精勤经商则获得丰富的干货资具，农民精勤耕种则获得丰富的粮食资具，牧民精勤放牧则获得丰富的肉类和牲畜。
诸如此类，对任何事精勤努力，其圆满成就犹如精进行善所获福德圆满。
若经商规模大而不能把握则会损失财物，若吝啬恶劣且贪杯则会损失粮食，若照料不善且贪图牲畜则会失去牲畜，这就如同邪行会失去资具一样，这是自类比喻的性相。
三种性相聚合而成就，归于一性则是周遍性相。
一切智者所说三藏经典中，广说何种业造作则感受何种果报等道理，这是教证性相。
如是以五种性相成立业果不失。这些性相互不相违即是清净比量。
为何如此？因为是对所障碍之法推度，故为比量。以性相清净，无有不定过失，故为清净量。
这是《伯噶》中比量品第十一。
关于可信教量：何为可信教量？对极为隐蔽之法，依可信教典所说有如是性相，先引教证，再以五种性相清净印证。
其为何？三解脱门是法印，故从宣说空性、无相、无愿的教典中所说为可信教量性相。教典所说之事，圣者们已现证，亲身领悟，此为教典所说之近现量性相。
凡夫以智慧观察思维亦可接受，此为近比量性相。声闻乘所许与声闻乘部类他者相顺，大乘所许亦与大乘部类他者相顺，此为自类比喻性相。
三种性相聚合而成就，归于一性即是周遍性相。

།ཤིན་ཏུ་བསྒྲིབས་ པའི་ཆོས་དེ་དག་གང་ཞེ་ན།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་དང་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ནས་འབྲས་བུའི་བར་གྱི་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་གང་ཡང་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་དམིགས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་བསྒྲིབས་པ་ རྣམས་ཡིན་ནོ།།མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ལུང་གི་ཚད་མས་ཤིན་ཏུ་བསྒྲིབས་པའི་ཡུལ་ལ་གཞལ་ཞིང་སྒྲུབ་པ་ནི་དཔེར་བྱ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་མཚན་མ་ཀུན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་སྟོན་པ་ཅན་ ལས་འབྱུང་བ་ནི་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་ཏེ་བསྟན་པར་ལུང་ལས་འབྱུང་བ་ནི་ཉེ་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །རིགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་དཔྱད་ན། འཕྲལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་རྒྱུ་སྤང་བས་བསལ་དུ་རུང་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་མེད་དེ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་དུ་ཡང་རུང་བ་ལས་ན།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པར་འཐད་པ་ནི་ཉེ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་མདོ་ལས་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེར་གཏོགས་པ་གཞན་ལས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི མཚན་ཉིད་དོ།།མཚན་ཉིད་གསུམ་ཚོགས་ན་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ལུང་གི་ཚད་མས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་ཚད་མའི་ལུང་གི་ལེའུ་སྟེ་ བཅུ་གཉིས་པའོ།། །།ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་གཏན་ཚིགས་ལ། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བདུན་གང་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པའི་བར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལུས་རྣམ་པར་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས གསུངས་པ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་བཤད་དོ།།དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་མ་ཡིན་པའི་ཚད་མ་གཞན་དང་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་ རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་རྟག་པ་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་དམིགས་ཏེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིར་ལྟ་བས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་གཞན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚད་མ་གཞན་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་འབའ་ཞིག་ཚད་མ་བྱེད་ཅིང་འཕྲལ་དུ་བལྟར་མི་སྣང་བའི་ཡུལ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ པོ་དང་།ཆད་པ་པོར་ལྟ་བ་རྣམས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི། ལོག་པའི་སྦྱོར་བས་ དཔེ་སྟོན་པའོ།།ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་གྲེགས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལོག་པའོ།

什么是极为隐蔽的法？涅槃、真如、佛土差别功德、种种世界，以及从此类乃至果之六种相皆非现量所能缘取，这些即是极为隐蔽的法。
具足五种特征的圣教量对极为隐蔽境的衡量与成立，譬如：涅槃是寂静的，远离一切苦，超越一切相，如是从宣说三解脱门的经典中所说，此为圣教的特征。
从圣教中说一切智者现见涅槃并宣说，此为近现量的特征。
若以理观察，暂时的痛苦可以通过断除因而得以消除，一切法无自性，随如何修习皆可，因此，寂灭一切痛苦与相的涅槃是合理的，此为近比量的特征。
如《圣解深密经》中所说涅槃的如是特征，同样在《圣菩萨藏》等大乘部类中亦说涅槃是寂灭一切痛苦与相，此为自类喻例的特征。
三种特征聚合则必定成立，此为周遍的特征。
如是以具足五种特征的圣教量成立涅槃具寂静特征。
此为可信量圣教品第十二。
关于不清净因相：其中何为七种不清净特征？即：与彼异相符顺所缘的特征、与彼异相不符顺所缘的特征、一切符顺所缘的特征、一切不符顺所缘的特征、自性类同喻例的特征、周遍的特征、及显示不清净体性的特征，如是所说诸相差别当解说。
与彼异相符顺所缘有二种：与非清净五相之其他量符顺所缘，以及对有为境相无常等如实性，执著为常、我等他相所缘，以四颠倒见而与无为相符顺所缘等。
与彼异相不符顺所缘者，彼异如前。不符顺所缘有二种：与其他量不符顺，以及与境相他相不符顺所缘，即唯以现量为量，而对非当下可见之境界后世等执为无，如是作为造作者与断见者诸见。
一切符顺所缘即是不清净现量。
一切不符顺所缘即是不清净比量。
他类同喻即是以邪理显示譬喻。
不清净周遍即是颠倒成立的特征。

།ལུང་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་བསྟན་པའི་ལུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མངོན་སུམ་ཡིན་ཞེ་ན།ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་སྒྲས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔས་མ་དྲངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་དང་།འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ལྐོག་ན་འདུག་པ་ལ་སོགས་དྲན་པས་བག་ཆགས་ ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡང་དངོས་པོ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་འདྲ་བར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་མངོན་སུམ་གྱིས་ཚད་མར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པས་ན་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་རྟོག་པ་ཕྲ་མོ་མི་གསལ་བས་མི་གོལ་ཞིང་མི་རྟོག་པའི་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་པ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་མཚན་ཉིད་འདྲ་བར་འཛིན་པས་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ།མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཚུལ་ལས་དྲངས་ཏེ་འདིའི་ནང་དུ་གཏོགས་པར་རྩི་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟགས་དང་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོས་ལ་ལ་ནི་མཐུན་ལ་ལ་ནི་མི་མཐུན་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ སེམས་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཤིང་དང་རྩཝ་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སེམས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་།ས་རྡོ་དང་། ཁ་ཟས་དང་། ཆང་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་འདུས་པ་ལས་གྱུར་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གཞན་ དུ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའོ།།དཀའ་ཐུབ་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས་སོ་ཅོག་ཀྱང་ཐར་པའི་ལམ་དུ་མཚུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། ཆོས་གང་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པ་དང་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མངོན་སུམ་འབའ་ཞིག་གིས་དམིགས་པར་འདོད་དེ། མངོན་སུམ་ གྱིས་མི་དམིགས་སོ་ཅོག་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་།འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་རྟགས་དང་རང་བཞིན་དང་ལས་དང་ཆོས་དང་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུའི་མི་མཐུན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གི་མི་མཐུན་པས་ཕན་ཚུན་ངེས་པར་མི་མཐུན་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ།དེ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྟགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་གཅིག་གིས་མི་མཐུན་པ་དེ་ལས་དེའི་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་ངེས་པར་མི་མཐུན་ནོ་ཞེས་དཔོག་པས་ན་རྗེས་ སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་ཁ་ཅིག་གིས་མི་མཐུན་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཁ་ཅིག་གིས་མཐུན་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མཐུན་པར་དཔོག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་སྟེ། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟགས་གང་ཞེ་ན། གང་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ་གནས་པར་ངེས་པའི་ཆོས་བཞིན་ནོ། །རང་བཞིན་གང་ཞེ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལས་གང་ཞེ་ན། དེས་བྱ་བའོ། །ཆོས་གང་ཞེ་ན་ཚུལ་ལོ། །རྒྱུ་གང་ཞེ་ན་དེ་བསྐྱེད་པའོ། །འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན་དེས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའོ། །དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་དཔེས བསྟན་པ་སའི་རྟགས་ནི་གང་།གནས་པ་བརྟན་པར་སྣང་བའོ། །རང་བཞིན་ནི་སྲ་བའོ། །ལས་ནི་འཛིན་པའོ།

不清净的教证是非一切智者所说的教证。关于'一切法都是意识所了知'这句话，说是一切共同所缘的特征，那么如何是不清净的现量呢？'所了知'这个词表达的是现量的意义，因为说'一切法是意识的对境'，所以认为未被五种有色根识引导的意识也是对一切外境现量所缘，并且对过去、未来、隐蔽等由忆念缘取习气的对境也如同现量所缘实体一样执取，如此仅承许意识为现量量，由于一切共同所缘故是不清净的。
另外，意识在一切时中都具有三种分别的自性，虽有细微不明显的分别但不会迷乱，认为是无分别现量，这种认为六识都有相同特征的执著，成为一切共同所缘，因特征而成为不清净。
从此方式引申，计入此类的是：一切法以相、自性等六者，有的相同有的不同，而执著一切平等所缘。例如，如同众生有心识一样，说树木、草药等也有心识；如同地、石、食物、酒等是由众缘和合而生一样，说众生的识也是由四大和合而成，没有往生他世；说所有住于苦行持戒的方式都是解脱之道；对于任何有障无障的法都认为唯一是现量所缘，认为没有现量不能缘取的，诸如此类都是一切共同所缘。
关于'任何相、自性、业、法、因、果中任一不相同而互相决定不相同'这句话说是一切相不相同所缘的特征，那么如何是不清净的比量呢？由相等六者之一的不相同推度其他方面也必定不相同，所以是比量。有些方面不相同而有些方面相同的，却推度一切皆不相同，因特征而不清净，称为不清净的比量。
其中何为相？如同现量不能缘取的必定住于彼处的法。何为自性？即自相。何为业？即彼所作。何为法？即方式。何为因？即能生彼。何为果？即所生。以比喻说明它们的差别：地的相是什么？显现稳固住立。自性是坚硬。业是执持。

།ཆོས་ནི་བརྩེག་ཏུ་རུང་བའོ། །རྒྱུ་ནི་སྲ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ། །དབྱར་གྱི་ཆུའི་རྟགས་ནི་ཆུ་སྐྱར་རོ། །རང་བཞིན་ནི་གཤེར་བའོ། ། ལས་ནི་བསྡུ་བའོ། །ཆོས་ནི་འབྱིང་བའོ། །རྒྱུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གཤེར་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་སྣུམ་པ་དང་མཉེན་པར་གྱུར་པའོ། །མེའི་རྟགས་ནི་དུ་བའོ། །རང་བཞིན་ནི་དྲོ་བའོ། །ལས་ནི་འཚེད་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ནི་འབར་བའོ། །རྒྱུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚ་བ་རྣམ པར་རྟོག་པའོ།།འབྲས་བུ་ནི་ཚོས་པར་འགྱུར་བའོ། །རླུང་གི་རྟགས་ནི་རྡུལ་དང་སྒྲའོ། །རང་བཞིན་ནི་གཡོ་བའོ། །ལས་ནི་བསྐྱོད་པའོ། །ཆོས་ནི་མི་གནས་པའོ། །རྒྱུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གཡོ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་གཡོས་པར་གྱུར་པའོ། །སྡོང་པོ་ནི་ཤིང་བྱ་དང་། དེའི་ཆང་ངོ་། །རང་བཞིན་ནི་བཤན་པའོ། །ལས་ནི་སྟོན་པའོ། །ཆོས་ནི་གཞོག་ཏུ་རུང་བའོ། །རྒྱུ་ནི་རང་གི་ས་བོན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་རང་གི་ཤིང་ཏོག་གོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རྟགས་ནི་སྨྲ་བ་དང་གཡོ་བའོ། །རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ལས་ནི་ཕན་པའམ། གནོད པའམ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་བྱེད་པའོ།།ཆོས་ནི་འཚོ་བ་ལ་བརྟེན་པའོ། །རྒྱུ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྟགས་ནི་རྩེ་ བ་དང་ཅ་ཅོའོ།།རང་བཞིན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ལས་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དོན་གཉེར་བའོ། །ཆོས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པའོ། །རྒྱུ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཆའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་ནི་ལག་ བརྐྱང་ཞིང་སྦྱིན་པ་དང་བརྟན་པའོ།།རང་བཞིན་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་བྱམས་པར་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ལས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ། །ཆོས་ནི་དུལ་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པའོ། །རྒྱུ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆོས་དམ་པ་སྟོན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།

法是可堆积的。因是坚硬的分别。果是从大种所生。
夏季水的标志是水鸟。自性是湿润。业是聚集。
法是沉没。因是有情的湿润分别。果是变得润滑柔软。
火的标志是烟。自性是温暖。业是烹煮。
法是燃烧。因是有情的热性分别。果是变得成熟。
风的标志是尘埃和声音。自性是动摇。业是运动。
法是不住。因是有情的动摇分别。果是变得动摇。
树干是木鸟和其酒。自性是屠夫。业是显示。
法是可削。因是自种子。果是自果实。
有情的标志是言说和动摇。自性是识。业是作利益或损害或非二者。
法是依赖生存。因是善业、不善业和不动业。果是乐、苦和非乐非苦。
若从有情分别而言，凡夫的标志是游戏和喧闹。自性是有漏识。业是追求自类利益。
法是受世间八法所转。因是业和烦恼。果是分。
菩萨的标志是伸手布施和坚定。自性是具慈悲的智慧。业是利益有情。
法是调柔且受法所转。因是善知识宣说正法。果是佛世尊。

།དེ་ལ་གཅིག་གིས་མི་མཐུན་པས་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། མི་དང་བྱོལ་སོང་གཉིས་བློ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་མི་འདྲ་སྟེ། མི་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་ཀྱི་བྱོལ་སོང་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། འཇིག་ རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་ན་ཡང་རིགས་མཐུན་མཐུན་དུ་འཁོར་གྱི་མི་ལས་བྱོལ་སོང་ལས་མིར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ།ཕྱོགས་གཅིག་མི་མཐུན་པས་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་སུ་མི་རུང་བ་ནི་དཔེར་ན་དགུན་གྱི་ཚེ་ནང་པར་ལུ་མ་ལས་རླངས་པ་འབྱུང་བ་དང་། ཆུ་གཞན་ལས་འཁྱག་པ་སྣང་བ་གཉིས་རྟགས་མི་མཐུན་ལ་རྟགས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཆུར་མཚུངས་པ་དང་སྐྱེས་པ་རང་གི་ཚུལ་དུ་འདུག་པ་དང་། སྐྱེས་པ་མོ་ཆར་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྟགས་མི་མཐུན་ཏེ། སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཚུངས་པ་ཡང་ཡོད་པས་ན་རྟགས་མི་མཐུན པ་ཞེས་ཕན་ཚུན་ངེས་པར་མི་མཐུན་པའི་ནང་དུ་གཞུག་ཏུ་དེ་ལྟར་མི་རུང་ངོ་།།མེ་གང་ན་འབར་བའི་རྟགས་སུ་དུ་བ་འབྱུང་བ་དང་ཆར་གང་དུ་འབབ་པའི་རྟགས་ན་བུན་བྱུང་བ་གཉིས་རྒྱང་མ་ནས་འཐུལ་བར་འདྲ་ལ་རྟགས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་མེ་དང་ཆུ་ཡིན་པས་མི་མཚུངས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་ རང་གི་ཚུལ་དུ་འདུག་པ་དང་།བུད་མེད་ཕོ་ཆར་ཞུགས་པ་གཉིས་རྟགས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ཡིན་ཏེ་མི་མཐུན་ལ་རྟགས་ཀྱི་ཚུལ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད། མར་འཁྱག་པར་བྱ་བ་ན་ཆུ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་གཞུག་པ་དང་ཆུ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་བཅུག་པས་ཀྱང་བུ་ རམ་ཞུ་བར་འགྱུར་བ་གཉིས་ནི་འཁྱག་པ་དང་འཇུ་བའི་ཆོས་མི་འདྲ་སྟེ།ཆུར་གཞུག་པའི་ལས་འདྲ་བ་དང་སྤྱིན་གྱིས་སྦྱར་བ་སྐམ་ན་ཚ་བས་འདུག་པ་དང་རྒྱ་སྐྱེགས་བཞུ་བར་བྱ་ན་ཡང་ཚ་བས་འདུག་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཚ་བ་ལ་འདུག་པའི་ལས་འདྲ་ལ་སྐམ་པ་དང་ཞུ་ བའི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད།ཆུ་ལ་གྲུ་འདོར་བ་དང་ཟམ་པ་འདོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་མི་མཐུན་ལ་ཆུ་རྒལ་བའི་ལས་བྱེད་པར་མཐུན་པ་དང་། ཕྱུགས་ལ་ཞོན་པ་དང་། ཤིང་རྟར་འཇུག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་མི་མཐུན་ལ། ལམ་བགྲོད་པར་བྱེད་པ་ལས་མཐུན་པ་ལ་ སོགས་པ་ཡང་ཡོད། རུ་ར་ལ་སོགས་པའི་སྨན་འཐུངས་པ་དང་། བལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་འཐུངས་པ་གཉིས་ཀས་ནད་སོས་པ་ནི་སྨན་ཐ་དད་དེ། རྒྱུ་མི་མཐུན་ལ་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་མཚུངས་པ། འབྲུ་དང་། ཤ་དང་ཚོད་མ་ལ་སོགས་པའི་ཟས་ཐ་དད་པ་ཟོས་པས་ འགྲངས་པར་འགྱུར་བ་ཟས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་མཐུན་ལ་འགྲངས་པར་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད།བཀྲེས་པ་ལས་ཟས་སྣ་གཅིག་ཟོས་པ་དང་། འགྲངས་བཞིན་པ་ལས་ཟས་སྣ་གཅིག་ཟོས་པ་གཉིས་གཅིག་ནི་འགྲངས་ཏེ་བདེ་བར་གྱུར་པ་དང་། གཅིག་ནི་ན་སྟེ་མི་བདེ་བར་གྱུར་ པ་གཉིས་བཟའ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་ལ་བདེ་བ་དང་།ན་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པས་འབྲས་བུ་མི་མཐུན་པ་དང་། ག་བུར་དང་ཙནྡན་ལྟ་བུ་གྲང་བའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། ཚ་བའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་གཉིས་ཀ་ལ་བཏང་སྟེ། ཚ་བ་ནི་སོས་གྲང་བ་ནི་ན་བར་གྱུར་ལ། སྨན་གྱི་རྒྱུ་མཚུངས་ ཏེ།སོས་པ་དང་ན་བར་གྱུར་པ་འབྲས་བུ་མི་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་འདྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མཐུན་པའི་ཆ་ཡང་ཡོད། མི་མཐུན་པའི་ཆ་ཡང་ཡོད་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དཔག་ཏུ་དེ་ལྟར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པ་དམིགས་པའི་ མཚན་ཉིད་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པས་ན་དེ་ཡོངས་སུ་མ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ།

那么，什么是由于一个不相符而认为一切都不相符呢？人与旁生二者的心识等方式不同，说人有来世而旁生无来世，即使有来世也是同类相生，不会从人转生为旁生，从旁生转生为人。
一个方面不相符而认为一切都不相符是不合理的，比如冬天早晨温泉冒出蒸汽，而其他水结冰，二者虽然特征不同，但具有相同的水的本质；男人以自己的方式生活，男人穿女装等，虽然特征不同，但具有相同的男人本质，所以不能把特征不同说成是完全相互对立。
火燃烧时冒出烟雾作为标志，下雨时出现云雾作为标志，二者从远处看都是朦胧相似，但所标示的本质是火与水而不相同；男人以自己的方式生活和女人穿男装，二者所标示的本质是男人和女人而不同，但特征方式相同等情况也有。
要使酥油凝固时放入冷水中，放入冷水中糖也会融化，二者虽然凝固和融化的性质不同，但都是放入水中的行为相同；胶水涂抹后用热使其干燥，要熔化树胶也用热，等等这些虽然用热的行为相同，但干燥和融化的性质不同等情况也有。
在水上放船和架桥二者性质不同，但都是为了渡水的行为相同；骑牲畜和乘车二者性质不同，但都是为了行路的行为相同等情况也有。
服用诃子等药和服用岩白菜等药二者都能治愈疾病，虽然药物不同，原因不同但获得安乐的结果相同；食用谷物、肉类、蔬菜等不同食物都能饱腹，虽然食物种类不同但饱腹相同等情况也有。
饥饿时吃一种食物和已饱时吃一种食物，一个是饱足而安乐，一个是生病而不适，二者虽然吃的原因相同，但安乐和生病的结果不同；樟脑和檀香等对患寒病者和患热病者都服用，热病痊愈而寒病加重，虽然药物原因相同，但痊愈和加重的结果不同等情况也有。
像这样的情况，有相同的方面也有不同的方面，不能由此推断一切都不相同。又由于与其他相同的特征和譬喻中有一切不相同的特征，因此要成立这一点是不确定的，所以称为未完全障碍的特征，这就是对其特征的解释。

།དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པ་དམིགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ་ཚད་མ་མཚན་ཉིད་ལྔ་པ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པ་དང་།ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་ལས་གཞན་དུ་དམིགས་པའོ།

所谓'与其他相顺的所缘'，如前所说，即从五种量的性相中与其他相顺，以及从对境的性相如实中所缘于其他。

།དཔེ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་ནི་མི་མན་ས་ཀའི་མངོན་སུམ་ནི་ར་གྲན་ཏ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་དང་ མཐུན་ཏེ།མངོན་སུམ་ནི་དང་པོའི་ལྟ་བའི་ཤེས་པ་དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེས་པ་བྱིས་པ་དང་། ལྐུགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མཚན་ཉིད་གཞན་མི་འདོད་པས་དུས་ལ་ལ་ཞིག་ཏུ་སྡོང་དུམ་ལ་མིར་དམིགས་པ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། ཉེ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་ པས་བརྟགས་ཏེ།རྟོགས་པ་ནི་ཉེ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་རྟགས་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་དང་། བརྟི་ཀའི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་བེའི་ཤེ་ཤི་ཀའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་དཔག་པར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པར་གྲུབ་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་ ཡོད་པ་དེ་མེད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་མཐུན་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་ཁྱབ་པར་སྟོན་པས་མི་མཐུན་པར་ཡོད་པ་དང་། སང་ཀྱ་དང་བརྟི་ཀ་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ནེའི་ཡ་ཡི་ཀའི་ཚད་མ་དང་མཐུན་པ་རྟགས་དུ་བ་ལ་ སོགས་པ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་ཟད་དེ་མཚན་ཉིད་གཞན་དང་མི་སྦྱོར་བས་དུ་བ་མཐོང་བ་ལ།ན་བུན་ལྟ་བུ་འདྲ་བ་གཞན་དང་ནོར་བ་ཡང་འབྱུང་སྟེ་ཆར་གང་ན་འབབ་པ་ན་མེ་ཡོད་པར་དཔོག་པ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་དང་། བརྟི་ཀ་པའི་མི་དམིགས་པའི་ གཏན་ཚིགས་ནི་མི་མན་ས་ཀའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚད་མ་དང་མཐུན་ཏེ།ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལ་ཞིག་ན་བུམ་པ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ལས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་དུ་འགྲུབ་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་གཞན་མེད་པའི་ཡུལ་དུ་གྲུབ་པ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བུམ་པ་མེད་པའི་ཐང་བུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལས་བུམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པས་བསྒྲུབ་པ་དང་།སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་དེ་རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་དང་། ཙ་ར་ཀའི་རིགས་པའི་ཚད་མ་འདི་ཡོད་ན། འདི་ཡོད་པ་ལས་ དེ་ལས་བྱུང་བར་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་།ནེའི་ཡ་ཡི་ཀའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་སྔ་མ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དང་མཐུན་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་དང་སྦྱར་ཞིང་ནད་ཀྱི་གཞི་ཅི་ལས་གྱུར་པ་བརྟག་པ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པ་བལྟར་མི་སྣང་སྟེ། དེ་དག་ དེ་དག་ལས་བྱུང་བར་ངེས་པ་མེད་པས་འགྲུབ་པ་ལ་མ་ངེས་པ་དང་།མི་མན་ས་ཀའི་དོན་གྱིས་གོ་བའི་ཚད་མ་ལ་མེ་ཚ་བར་རིག་ནས་སྲེག་ནུས་པར་ཡང་དོན་གྱིས་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོ་ག་ཙ་ར་མའི་རང་བཞིན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་མཐུན་པ་དེ་ཡང་མེས་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་མཐོང་ན་དྲོ་བ་ ཙམ་གྱིས་ཚིག་པར་མི་ནུས་ཏེ།དྲོ་བ་ཙམ་གྱིས་ཚིག་པར་མི་འགྱུར་བས་སྒྲུབ་པ་ལ་མ་ངེས་པ་དང་། མི་མན་ས་ཀའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚད་མ་དང་། ཚད་མ་ལྔ་ལོག་པ་དང་དེ་མ་ཡིན་པས་གཞན་ཤེས་པ་དང་། བདག་ཤེས་པ་ལས་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཚད་མ་དང་མཐུན་ཏེ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་བསྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་ཡིན་པས་ཚད་མ་མེད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མེད་པར་མ་ངེས་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མེད་པར་དམིགས་སུ་ཟད་དེ། ཚད་མ་གཞན དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་།བདག་ཤེས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཚད་མ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་གཞལ་དུ་རུང་བར་བྱ་དགོས་ན། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ན་གཞལ་ཞིང་སྒྲུབ་ཏུའང་མི་རུང་སྟེ། འགྲུབ་པ་ལས་མ་ངེས་པ་དང་།

关于'具有譬喻'等所说的，人类的现量与罗甲等量相符合。现量是最初的见解智慧，仅从事物中生起，如同婴儿和哑者的意识。这也是不承认其他相的，有时会将树桩执为人。
通过近似比量观察而了知，近似比量成为对治，有相违的标志等，吠世师的三相比量与吠世师的比量相相符，即以所量与所证相关联的具有彼相在有彼处存在，以无彼相而推理。对此，遍及显示也有相违。
数论师和吠世师等所说的自比量和他比量也与正理派的量相符，仅是见到烟等相而推理，不与其他相结合，故见到烟时，也会与雾等相似物混淆，如在下雨处推测有火等，有相违的自性等。
吠世师的不可得因与人类的无事物量相符，即在某些方位上，由于未见到具有瓶子可见相，故成立为无瓶子的行境，如同成立兔角等其他无的境界。
这也是从现见无瓶的空地而说无瓶，由于在他处不存在，能立与所立无二分，有相违的自性。
遮罗迦的正理量'此有故彼有，从彼而成立'也与正理派的比量中的前因相符。这也与正理相应，观察病因从何而起，风、胆等身内存在而不可见，由于对彼等从彼等生起无有决定，故成立不定。
人类的义准量中说见火热后也由义准知能烧，这与瑜伽行派的自性比量相符。这也是若未见火能烧，仅由暖不能烧，因为仅由暖不会烧，故成立不定。
人类的无事物量与五量相违，由非彼而知他，从我知解脱，这与不可得量相符。这也是对一切事物是能立量，故无量亦不成无事物，故无不定。
由见非彼他而成立无事物，也仅是由意识现量见为无，不成为其他量。所谓从我知解脱，量应为一切世间所能测量，然我本身存在未成立，故不应测量与成立，故成立不定。

བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ན་གཞལ་ཞིང་སྒྲུབ་ཏུའང་མི་རུང་སྟེ། འགྲུབ་པ་ལས་མ་ངེས་པ་དང་། ནེའི་ཡ་ཡི་ཀའི་ཉེ་བར་འཇལ་བའི་ ཚད་མ་ནི་མི་མན་ས་ཀའི་ཚད་མ་དང་མཐུན་ཏེ།བ་མེན་སྔོན་མ་མཐོང་བའི་མི་ལ། བ་མེན་བ་གླང་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་ན་དེ་གཉིས་འདྲ་བར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། བ་མེན་ལ་ནོག་དང་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་མེད་དེ། འདྲ་བའི་དཔེ་ཡང་མི་རུང་ལ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཚིག་ལས་ ཤེས་པར་ཟད་པས་ལུང་གི་ཚད་མར་འགལ་ཏེ་ཚད་མའི་རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་།བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ལ་འདུས་མ་བྱས་རྟག་པ་དང་མཐུན་པ་དང་བདག་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་ཏེ། དཔེར་ན་ དངོས་པོ་དག་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་ངོ་ཤེས་པ་ལས་ན་རྟག་པར་མངོན་ཏེ།བྲག་དང་རྡོ་རྗེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུན་ལ་ཡང་འགྱུར་བའི་རྒྱུན་ཆད་པ་ལྟ་བུ་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་དང་དེ་ཉིད་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ཡང་ཆུ་འབབ་པ་དང་། རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་བརྔས་ནས་སླར་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་མི་རྟག་པ་ ལ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་འཛིན་པ་ཡོད་དེ་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དང་།བདག་ནི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ན་སྣང་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་མངོན་སུམ་པ་ནང་སྤུན་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་སྦྱར་ན་ལ་ལས་ནི་ཁྱབ་པར་ དམིགས།ལ་ལས་ནི་ཡུངས་འབྲུ་དང་། མཐེ་བོ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཙམ་དུ་དམིགས་པས་ཞེས་ཟེར་བ་ནང་འགལ་བས་མངོན་སུམ་གྱིས་སུན་ཕྱུང་བ་ལ་སོགས་ཏེ། འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་རྣམས་སོ། །ཡང་དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པས་ན་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་གྲེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་མ་གྲེགས་པའི་ཕྱིར་རིགས་པས་བརྟག་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་ སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ།།དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ། ཚད་མའི་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་གཞན་གང་དང་ཡང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་དང་། ཡུལ་གཞན་གང་དང་ཡང་མི་ མཐུན་པར་དམིགས་པའོ།།དེ་དག་དཔེ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ལོ་ཀ་ཡ་ཏ་པ་དག་མངོན་སུམ་གཅིག་པུ་ཚད་མར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་སྐྱེས་ཏེ། ཆང་ལ་ར་རོ་བ་ཡོད་པར་ནུས་པ་དང་འདྲའོ།

由于'我'这一概念本身不能成立，因此也不适合衡量和证成。从成立的角度来看是不确定的，奈耶伊迦派的衡量标准与弥曼差派的标准相似，就像对从未见过牦牛的人说'牦牛与普通牛相似'，他就会知道两者相似这样的说法，但牦牛并没有肉峰和喉垂等特征，因此不适合作为相似的比喻，仅仅是从他人所说的话语中了解到的，这与量的标准相违背，因为量的自性是不相符的。
一切有为法无常以及无我等自性，从生起的相续来看，与无为常住以及有我等相违。例如，认识到事物的本质后认为是常住的，如同岩石和金刚一样的说法，在众生相续中也有变化的相续断灭这样的不相符情况。执著本质存在的观点，就像流水和草木等被割后重新生长一样，对无常的事物也会执著其本质存在，这说明在成立上并非确定。
说'我是遍满的，因为在一切功德中显现，如同虚空'这样的说法中，我是现量内在的。若与现量的四种特征相对照，有些认为是遍满，有些认为如芥子、拇指、微尘般大小，这种内部矛盾已被现量所破除等。这些都是在成立上不确定的情况。
另外，与其他不相符的特征及其比喻中，存在着一切相符的特征，因此在所要成立的事物上是不确定的，这就称为'未完全确立的特征'。由于未完全确立，以理观察也是不清净的。正如所说'由于不清净故不应执著'，这就是对其特征的解释。
与其他不相符的观察如前所述，即与量的数量和其他特征都不相符的观察，以及与其他对境都不相符的观察。关于这些及其比喻等，如顺世外道只承认现量为量，认为识是从地水火风四大种生起的，如同酒中存在醉人的功能一样。

།འཇིག་རྟེན་ནི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཟད་དེ།ལུས་ཞིག་སྟེ་རྡུལ་དུ་གྱུར་ནས་གཞན་དུ་འཁོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ཚད་མ་དང་ལྟ་བ་གཞན་གང་དང་ཡང་མི་མཐུན་ཏེ། དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་བརྟགས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པ་ལས་ ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་ཡང་དམིགས་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་དང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འཕོ་བར་དམིགས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་བ་དང་། ལུས་ཞིག་ནས་མེད་པར་གྱུར་པར་མ་དམིགས་ཏེ། འགྲུབ་པ་ལ་ གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དང་།འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་བྲམ་ཟེ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི། དཔེར་ན་ཚེར་མའི་རྩེ་མོ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲའོ་ ཞེས་ཟེར་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོའི་རྐྱེན་དུ་ངེས་པ་ལས་འབྱུང་བར་སྣང་སྟེ།དཔེར་ན་ཤིང་སྡོང་པོ་ལ་མདའ་དང་མདུང་གི་རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་བཟོ་བོའི་རྐྱེན་གྱིས་མདའ་དང་མདུང་དུ་བྱར་རུང་བ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པར་སུན་ཕྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ པ་ཡང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ཚད་མ་ལྟ་བ་གཞན་གང་དང་ཡང་མི་མཐུན་པས་ན། དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྡོང་པོ་ལ་མདའ་མདུང་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལས་བཟོ་བོའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་རང་བཞིན་ གྱིས་ཡོད་པར་མ་དམིགས་ཏེ།འགྲུབ་པ་ལ་མ་ངེས་པ་དང་དངོས་པོ་སྔ་མ་འགགས་པའི་རྒྱུན་མཐོང་ནས་ཕྱིན་ཆད་མེད་པ་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་རྟག་པ་ཡོད་པས་ཆད་པ་མི་འགྲུབ་པ་དང་། པར་སིག་གཡོན་ཆེན་མར་མ་ནི། གཡོན་མི་བཟོད་པས་གཙུག་ ལག་ཀུན་དང་མི་མཐུན་པ་གཅིག་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཙུག་ལག་ཀུན་ནས་དྲངས་ཏེ།བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཆེད་དུ་མི་མཐུན་པར་སྦྱར་ན། གཙུག་ལག་གཞན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡོད་པར་གྱུར་ཏེ། མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་མཚན་ ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་དག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ།།དེ་གང་ཞེ་ན། ལུང་དེ་སྟོན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མ་དག་པས་དེས་བསྟན་པའི་ལུང་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་མ་དག་གོ། །དེའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མ་དག་ བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན།སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པས་ཐབས་ཀྱིས་འཆིང་བ་དང་། ཐབས་ལ་མི་མཁས་པས་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱ་ཆུང་ཞིང་མཐའ་དང་བཅས་པའོ། །དེའི་ལུང་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ ཞེ་ན།དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་ཡང་རང་བཞིན་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟོག་གོ་ཞེའམ། བདེའོ་ཞེའམ། གཙང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཙུག་ལག་དེ་ འདྲ་བར་སྟོན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མ་དག་སྟེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཤེས་སོ།།དེའི་ལུང་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ཡིན་པར་ཡང་དེའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་ལས་སོ།

世间仅仅是感官所行境而已，身体毁坏成为微尘后便不会轮回他处的说法，与任何量和其他见解都不相符。对此，以意识现量观察时，可以见到识是离开四大种而存在的，诸世间天人和瑜伽师也都见到转生他世，
未见到识是从四大种生，也未见到身体毁坏后成为无有，因为成立上并非决定唯一。在《大般涅槃经》中说，某些婆罗门主张无因，他们说：'一切法自性而有，非从因缘而生，譬如荆棘尖端自性锐利等'。
对此，可见一切法皆从各自因缘决定而生。譬如，树干虽无箭矢和矛的自性，但因工匠的缘故可制成箭矢和矛，广说了非自性成立等破斥。
主张一切法自性存在的说法，与任何量和其他见解都不相符，因此见到与其他不相符。即使树干无箭矢和矛的自性，由工匠因缘所作也未见到有自性，因为成立上不决定。
见到前法灭尽的相续后便无有，对于断见，由于有相续常有，故不成立断灭。帕斯克左大玛尼因不能容忍左派，为了制造一个与一切论典相违的说法，从一切论典中引证而作，如果刻意安立相违，则有其他论典所成立的宗义，以及未成立等过失。
如是，极不清净教法的相，应知是自性不清净。对此何谓相？由于宣说此教法的智慧不清净，故其所说教法不清净，因此自性不清净。
其智慧不清净的相为何？因未断障碍故，慧不清净而为方便所束缚，不善巧方便而成邪慧，狭隘而有边际。
其教法不清净的相为何？即是宣说胜义谛中也有自性，从有自性中又具有四颠倒相，于诸行相中妄执诸法为乐、为我、为净等。
宣说如是论典的智慧不清净，非一切智，这也从教法的相中可知。其教法不清净，是因为其智慧有障碍的缘故。

།རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ལུང་དེ་དག་ནི་འཕགས་པ་ རིན་པོ་ཆེ་དཔལ་ལ་སྐར་མཁན་གྱི་གཙུག་ལག་སུན་ཕྱུང་བ་དང་།འཕགས་པ་ཆོས་དམ་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལས་བྲམ་ཟེ་དག་གི་སྟོན་པ་འབྱུང་བ་ཡོན་ཏན་དང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་སྨྲས་ན་མི་འཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ དུ་གྱུར་པ་མཐའ་དག་གི་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་མ་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཆོས་ཉིད་དང་ ཆོས་གནས་པའི་དབྱིངས་འདུག་པ་དེ་ནི།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་བྱེ་བྲག་བཤད་དོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པར་ལྟ་བ་གང་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ཆོས་ཀུན་བགྲོ་བའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་བདེན་པ་དང་། ངེས་པར རྟོགས་པའི་བདེན་པ་དང་།དངོས་པོའི་བདེན་པ་དང་། ནུས་པའི་བདེན་པ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པའི་བདེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་བདེན་པ་ བཅུའོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི། ཚད་དང་འབྲེལ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཀུན་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་སྟོན་པ་ཀུན་རྫོབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཟབ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ཡུལ་ ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པ་མཉམ་པ་མི་མཉམ་པ་མེད་པ།མ་འཁྲུགས་པ་རྩོད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ནི། གནོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ནི་ ཀུན་འབྱུང་བ།ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་འགོག་པ། འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལམ་སྟེ། འདི་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་ནས་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། མཚན་ཉིད་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མི་སྐྱེ་མི་འགག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་ནས་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། མཚན་ ཉིད་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་བདེན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ལས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པའོ། །མཚན་ཉིད་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ ཅད་མཚན་མ་མེད་པ་སྨོན་པ་མེད་པར་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་མ་སྐྱེས་པ་མ་འགགས་པ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟེ།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སླུ་བར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་བདེན་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།འདི་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།

那些不清净的教法，即是圣者宝吉祥星相师的论典所破除的，以及圣者正法念处经中所说，婆罗门等导师出现，为了功德净信等而说妄语不成立等，这是一切外道教法极不清净的特征。这是不清净品第十三。
关于法性之理的特征：如经中所说'如来出世或未出世，法性及法界安住，此即是法性之理'，现在解说其差别。观察法性之理即是诸法之谛，法性之理有十种应当了知。其为何？如圣者法普行经中所说：'菩萨十谛为何？即是：世俗谛、胜义谛、相谛、差别谛、决定证悟谛、事物谛、功能谛、尽智无生智谛、入道智谛、如来智生起谛，此等即是十谛。'
其中世俗谛是：与量相关、完全决定、为了安立一切名言，依他缘而显示的非广大世俗，此即是世俗谛。其中胜义谛是：甚深空性相应、境无所限、非他所能、平等无不平等、无乱无诤之相的一切法如是性，此即是胜义谛。其中相谛是：损害相是苦、因相是集、寂静相是灭、生起相是道，此即是相谛。
复次，了知一切法无我相后趣入无过，由相所成无过即是相谛。如是了知一切法自性寂静相、自性远离相、自性空相、自性不生不灭相后趣入无过，由相所成无过即是相谛。其中差别谛是：一切法同一相而依他分别宣说。所谓同一相即是空性相。一切法无相、无愿、无为、不生、不灭，此即是空性的差别，彼等一切差别皆是空性相。如是于空性不欺诳，故称为差别谛，此即是差别谛。

།དེ་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། འཕྲལ་ཞིང་ངེས་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། ངེས་པར་སེམས་པ་མཐོང་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སླུ་བ་སྟེ། དེ་ཕྱིར་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་བདེན་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དངོས་པོའི་བདེན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཤེས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་ནས་སྐྱོན་ མེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ནུས་པའི་བདེན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དེ་དང་། སྤོང་བ་དེ་དང་ལམ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནུས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ནུས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པའི་བདེན་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་ཅན་དུ་སྟོན་ཏེ། ཟད་པ་དེ་ཡང་མི་ཟད་ལ་ཟད་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཟད་པ་ལ་ཟད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ འགོག་པ་ཡང་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་མི་སྐྱེ་སྟེ་འདི་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་ལམ་བསོད་ནམས་དང་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་མ་འགགས་པར་ཤེས་པ་དེས་འཇུག་ཅིང་འཛུད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱིས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའི་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་བསྟན་པའི་ལམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་བཅུའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཞན་དུ་ན་དེ་ལས་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། བདེན་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་དུ་མ་ཞིག་ཏུ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་མི་མཐུན་པ་དག་ཡོད་དོ།།ཆོས་རྣམས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་གང་དང་གང་ལ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར་དམིགས་ཤིང་དོན་དམ་པ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་བློས་གཉེན་པོ་བྱང་ཞིང་རིགས་པར་སྨྲ་བས་སུན་དབྱུང་དུ་རུང་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་ཀྱང་ མི་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་ཟབ་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བཤད་པའི་ལེའུ་ལས་འབྱུང་བ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་འདི་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པའོ། །དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་ རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཤིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ཏེ།ཇི་སྙེད་དུ་གཉིས་པར་བརྗོད་དོ་ཅོག་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའོ།

什么是决定了知真谛？即是当下决定了知，是决定思维、见到、通达、现前了知的智慧，对所知无欺，因此称为决定了知真谛。
什么是事物真谛？即是了知事物，一切事物即是蕴、界、处。了知这些蕴、界、处是缘起的、空的、无实有的。如此了知后，趋入无过失，因此称为事物真谛。
什么是能力真谛？即是能以智慧、断除、道路断除烦恼，通达力、无畏、佛不共法，能通达一切如来的自在，因此称为能力真谛。
什么是尽智与无生智真谛？即是显示一切有为法皆是有尽的，而彼尽既不会尽也无尽。若尽有尽，则灭也会尽，因此漏尽则不会成立。不会尽的即是不生，这就是尽智与无生智真谛。
什么是入道智真谛？即是以积累福德智慧资粮而入智慧之道，以了知一切法无生无灭而趋入，因此称为入道智真谛。
什么是如来智慧生起真谛？即是从法云乃至如来地的如来智慧生起真谛，由所示之道而现前通达。这些即是菩萨的十种真谛。
另外，若更简略，应知有二谛，如《入圣谛二谛经》中广说二谛差别诸多相。
对于胜义谛的含义有不同观点。对于诸法各自相状如何所缘而说为胜义者，若为具慧者以对治通达而以正理能予以破除，则不应称为胜义谛。
因此，如《解深密意经》菩萨说品中所说：'所谓有为无为等词句，是佛陀安立，源于分别，是言说施设。由于种种分别言说极为成就，故非有为'等广说。凡是说为二者，皆仅是分别所生及言说施设而已，非以自相成立，故无二。

།ཆོས་གང་ལ་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ་ཅོག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ། འཕགས་པ་མ་དྲོས་པ་ཀླུའི་རྒྱལ་པོས་དྲིས་པའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ལས་བྲལ་ཞིང་རྐྱེན་གྱི་ཁ་ན་ལས་པར་རྗེས་སུ་ མཐོང་སྟེ།ཆོས་དེ་དག་གང་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་ནས་གང་རྒྱུའི་ཁ་ནས་ལས་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་གྱི་ཁ་ན་ལས་པའོ། །གང་རྐྱེན་གྱི་ཁ་ན་ལས་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པའོ། །གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ཏེ། སྐྱེའོ་ཅོག་ རྐྱེན་གྱིས་མི་སྐྱེ་བ་མེད་ལ་དེའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་རྐྱེན་ལ་སྡོད་པས་ན་རང་ལ་སྐྱེ་བའི་མཐུ་མེད་པར་མངོན་ནོ།།གང་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་དེ་ཉིད་མི་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་རྐྱེན་དུ་མས་བསྟངས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་སྐྱེ་བར་ཡང་ སྣང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་ན་ནི་རྐྱེན་དང་མ་ཕྲད་པར་ཡང་སྐྱེ་བའི་རིགས་ན་རྐྱེན་ལ་སྡོད་པར་ཡང་སྣང་ངོ་། །སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་ལ་རྐྱེན་དང་ཡང་ཕྲད་དེ་གཉིས་ཀ་ལྡན་པ་ལས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དེ་དག་སོ་སོར་སྐྱེ་བར་མ་གྲུབ་ན་འདུས་བྱས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་། ། གང་སྐྱེ་བ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་སྔ་ནས་ཡོད་ན་ནི་གཟོད་བསྐྱེད་ཀྱང་མི་དགོས་ཏེ་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་རྣམས་ལ་མེད་ན་ནི་གཞན་ཞིག་གུད་ནས་འོངས་པར་གཞུག་དགོས་པས་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། འཕགས་པ་ནཱ་ག་རྫུ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྙིང པོ་དགེ་བར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་གསུང་རབ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་ཡང་རུང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་རུང་། བཀྲི་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡང་རུང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་རྣམ་པ་མང་བོས་ བསྟན་ཏོ་ཅོག་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་གཞུག་པའི་སྒོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འཕགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དོན་ཐ་དད་པའི་གཏམ་གྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མི་འབྱུང་གི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རོ་གཅིག་ཅིང་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་སྐབས་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས།སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོའི་ཞེས་གསུངས་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་དག་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ། དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།ཚད་མའི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པ་བཀའ་ཡང དག་པའི་ཚད་མ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གཉིས་ཀའི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པ་ཡིན། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་ ཡིན།ཕན་ཡོན་གྱི་ལེགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཚད་མ་ཡོངས་སུ་དག་པས་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་དང་། གཞལ་བྱ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་འཇིག་རྟེན་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཆུབ་པ་དང་།སྒྲུབ་པ་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཚད་མའི་བྱེ་བྲག་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་ལྔའོ།

任何想要生起的法，都不能成立为生起。如同《圣无热恼龙王所问经》中所说：'一切法远离有无，随顺缘起而现。见到这些法不从无因而生，凡是从因而生者即是从缘而生。凡是从缘而生者即是未生。凡是未生者即是空性。'等等广说。
一切生起无不依缘而生，其缘也依赖于缘，故显然自身无生起之力。若显现为生起者本性即是不生，则因无生起之自性，即使众缘和合也不应生起，然而却显现为生起。
若有生起之自性，则不遇缘也应生起，然而却显现为依赖于缘。若说具有生起之自性且遇缘二者和合而生，然而这两者各自都不成立生起，则和合也不应生起。
若生起和诸缘本来就有，则不需要再生，缘所作也将无义。若诸缘中本无，则需从他处引入，故也不能成立由缘所生，如圣龙树在《法性善说》中所说。
如来在具十二分教的经典中，无论是宣说世俗谛，还是世间名言，或为引导而说，所有以众多法门所说的一切，都应知是趣入胜义谛之门。
因此，《圣陀罗尼自在王所问经》中也说：'佛不为说种种义理而出世，而是证悟平等无碍、一切众生本具的法界后，为令众生了悟此义，转不退转法轮。'由此可知胜义谛、世俗谛等诸法相皆如是，故称为法性之理。此为第十四品法性理品。
关于量的功德，正确教量具足一切功德，对此世他世皆有诸多利益。略说有三种：圆满清净功德、不为不清净过失所染、具足利益功德。
其中，何为圆满清净功德？应知有五种：由清净量而成就决定性、由圆满所量而通达世出世间法、圆满修行支分、清净见解、善知诸量差别等五种。

།དེ་ལ་ཚད་མ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ མཚན་ཉིད་ལྔ་ལྔ་དང་སྦྱར་བ་གཅིག་གིས་གཅིག་སྦྱངས་ཏེ།གཏན་ལ་ཕབ་པས་ན་འགྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གཞལ་བྱ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དུ་བ་ལས་མེ་ཡོད་པར་དཔག་པ་ལྟ་བུ་ཕྱུགས་རྫི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཤེས་པ་ལས་གཞལ་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལོ་སོགས་ཏེ་མི་ལས་བླ་མར་གྱུར་པའི་ཆོས་དང་། མིའི་ཆོས་ཀྱང་སྨོས་པས་ན་གཞལ་བྱའི་ཡུལ་ཆུབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་དམ་བཅའ་བ་དང་། གཏན་ལ་དབབ་ པའི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་བཅས་ནས་སྣོད་དང་སྦྱར་ཏེ་སྨྲ་བའི་རྒྱན་ལས་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པས་ན།ཚིག་དང་དོན་དུ་བཅས་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་ནོ། །ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཚད་མ་ཡོངས་སུ་དག་པས་གཞལ་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རྟོགས་པས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ།།ཚད་མའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། བཀའ་ཡང་དག་པའི་ཚད་མ་བཤད་པའི་ ནང་དུ་འདུས་ཏེ་ཚད་མ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་བྱེ་བྲག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན། མ་ངེས་པ་མེད་པ་ཡིན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ནོར་བ་མེད་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འགལ་བ་མེད་པ་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྟགས་དང་འབྲས་བུའི་བར་གྱི་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དམིགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བས་ན་འགལ་བ་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ལ་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན། མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ལ་ མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མ་ངེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་མི་རྟོགས་ཤིང་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན། སྲིད་པ་ཙམ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བར་སྒྲུབ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ནོར་བ་མེད་པ་ ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།བདག་གི་རྟོག་པ་འདིར་རིས་སུ་བྲིས་པ་མེད་པ་ཡིན། གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་འཇོག་ཅིང་ཟག་པ་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕན་ཡོན་གྱི་ལེགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བྲིས་ཏེ་ཆོས་ ལ་བརྟེན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱིས་དུ་བརླབས་ཤིང་བསྒྲུབས་པ་ལ་མཐུ་ཆེན་པོ་ཡིན།དཔལ་གྱི་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ནང་གཅིག་གིས་གཅིག་བཀྲོལ་ཏེ། ལྷད་མ་ཞུགས་པའི་གསུང་རབ་ཉིད་ཡིན་པས་གང་གིས་བཀླགས་པ་དང་ཐོས་པ་དང་། བསམས་ པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་སྡིག་པ་འབྱང་ཞིང་བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བཀའ་ཡང་དག་པའི་ཚད་མ་འདི་ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་ལྡན་པས་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་རྫོགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པས་ ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།ཕན་ཡོན་གྱི་ལེགས་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་ཡང་དེ་གཉིས་སུ་འདུས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་འགེངས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པས་ ་ན་ཚད་མའི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པར་བརྟགས་སོ།

对于完全清净的现量等三种量，每一种都配以五种性相，互相印证，确立之后就会成为确定无疑。
殊胜的所量，并非如从烟推知有火那样连牧童都能知道的所量，而是一切智和后世等超越人类的法，以及人类的法也提到了，这样就显示了所量境的完整性。
圆满的成立支分，是指立宗有果，以七种抉择支分的方式，结合根器而说，具有言说庄严所说的内容，因此具备文字和意义的相。
清净的见解，是以完全清净的量来衡量诸法，如实了悟真实义，因此自身安住于正见，也能安立他人于正见。
由于了知量的差别，世间和出世间的一切量，都包含在正确量的教言解说中，从而通达清净量和不清净量的差别。
什么是不被不清净过失所染污？应当知道有三种：无相违、无不定、无凡夫错误。
其中无相违是指对任何法，通过区分因和果之间的六种相，无有两种相违：于相顺所见中无相违相的特征，于不相顺所见中无相顺相的特征。
其中不定也有两种：无有不了知境界差别且不显示为教证的特征，无有仅仅成立'可能'而生疑惑。
其中无凡夫错误也有两种：无有此处画出自己的分别，无有依止他人和依靠有漏。
什么是具足功德利益？有两种：如一切智者所说而书写，依止于法，得到如来加持，修持时有大威力；从吉祥尊者所说，互相解释，是无杂染的经典，因此仅仅读诵、听闻、思维也能净除罪业、增长福德。
如是这正确量的教言具足三种功德而成为资粮因。是哪些呢？由于具足清净相及无不清净过失，成为智慧资粮因。
由于具足功德利益，成为福德资粮因。今世后世的所作事也摄于这两者之中。
如是宣说圆满二资的功德，故思维安立量的功德。


D4353

།ཚད་མའི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།[]@། །ཤེར་སྙིང་འགྲེལ་པ་སྔགས་སུ་འགྲེལ་པ་བཁྱུགས། །@##། །བཅོམ་ལྡན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དང་། །དེ་ལ་སོགས་པ་ ཡུམ་གཉིས་དང་།།ཚོགས་ཀྱི་མཆོག་གྱུར་དགེ་འདུན་ལ། །ཕྱག་འཚལ་ནས་ཀྱང་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །བཀའ་གསུམ་ལྡན་པའི་མདོ་ཉིད་ལས། །སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་བྱམས་སེམས་དང་། །སྙིང་རྗེ་ཀུན་དང་མི་འབྲལ་ཕྱིར། །མདོ་ལས་སྔགས་སུ་ བཀྲོལ་བ་འདི།།སྐྱེས་མཆོག་རྣམས་ལ་བསྟན་པར་བྱ། །རྟོག་གེ་རྣམས་ལ་བསྟན་མི་བྱ། །འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་པ་ནི་འདི་ནི་དུས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། །དེ་ཡང་རང་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་གཞན་ལས་ ཐོས་པའི་དུས་སོ།།ཡང་ན་སྡུད་པ་པོ་ཉིད་ཐོས་པ་ཆེ་བའི་དོན་ཏོ། །དུས་ནི་གཙོ་འཁོར་འདུས་པའི་དུས་སོ། །དུས་གཅིག་ན་ནི་དུས་མང་པོའམ། ཡང་ལ་ཡང་དུ་ཞུས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་འཁོར་འཛོམ་པའི་དུས་གཅིག་ནའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་སྟོན་པའི་ མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་ཐུན་མོང་གིས་བཅོམ་པ་ནི་བདུད་བཞི་བཅོམ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན། ལོག་པའི་ཤེས་པ་ལས་འདས་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱིས་བཅོམ་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་སྲིད་ལྷའི་ངང་དུ་བཅོམ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་ལྡན་པ་འཛིན་པའི་ ཡུལ་ལས་འདས་པའོ།།ཁྱད་པར་བླ་ན་མེད་པའི་བཅོམ་པ་ནི་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་སྙིང་པོའི་ངང་དུ་རྩོལ་བ་དང་བྲལ་བར་བཅོམ་པས། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ། གང་གི་ཡང་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པས་འཁོར་འདས་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཚིག་གམ་མཐའ་ལས་འདས་ པའོ།།རྒྱལ་པོའི་ཁབ་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ་ཞེས་བ་ནི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་ཕྱིའི་གནས་ནི་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་གནས་ཡུལ་མ་ག་དྷཱའི་ཤར་ཕྱོགས་ན་རིན་པོ་ཆེ་སྤུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཆོད་རྟེན་ཟླུམ་པོ་ལྟ་བུའི་རི་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་ རི་ཀུན་གྱི་ཁྱད་པར་གནས་པའོ།།ནང་གི་གནས་ནི་འོག་མིན་གྱི་གནས་ཏེ། གཟུགས་སམ་མཚན་མའམ་འཛིན་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་མ་སོང་བའོ། །གསང་བའི་གནས་ནི་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། འཁོར་འདས་ཀུན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའོ། །དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་སྟོན་ཏེ།ཕྱིའི་འཁོར་ནི་འདུན་པ་མོས་པའི་ས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གནས་པས་དགེ་སློང་ངོ་། །ལྟ་སྒོམ་གྱི་དོན་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སེམས་དཔའ་ནི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་ལ་གཞན་དོན་ནུས་པ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ནོ།།དེ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་པའོ། །ནང་གི་འཁོར་ནི་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྐུའི་འཁོར་རོ། །གསང་བའི་འཁོར་ནི་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའོ། །དེའི་དུས་སུ་ཆོས་ བསྟན་པར་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱང་ཕྱིའི་ཆོས་སློབ་པའི་ཆོས་ལ་སོགས་ཏེ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པའོ། །ནང་གི་ཆོས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སོ། །གསང་བའི་ཆོས་ནི་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་སོ།

量德安立品第十五。


